InvisionFree - Free Forum Hosting
Enjoy forums? Start your own community for free.

Learn More · Sign-up Now
Welcome to Phongdiepnet. We hope you enjoy your visit.


You're currently viewing our forum as a guest. This means you are limited to certain areas of the board and there are some features you can't use. If you join our community, you'll be able to access member-only sections, and use many member-only features such as customizing your profile, sending personal messages, and voting in polls. Registration is simple, fast, and completely free.


Join our community!


If you're already a member please log in to your account to access all of our features:

Name:   Password:


 

 Hồi tưởng về những người đ, bài viết của Nguyễn Quang Thiều
Hà Nguyễn
Posted: Jul 3 2007, 03:51 AM


Unregistered









Hồi tưởng về những người đă khuất


...Mỗi khi quay lại nh́n vào một khoảng trống của một người đă giă từ thế gian này, chúng ta mới bắt đầu nhận ra những điều kỳ diệu ẩn chứa trong những con người b́nh thường kia....



Trong suốt cuộc đời ḿnh, mỗi chúng ta đều tiếp xúc với bao con người b́nh thường. Nhưng chúng ta lại chỉ thường để ư đến những người có địa vị xă hội hoặc những người nổi tiếng. Nhưng mỗi khi quay lại nh́n vào một khoảng trống của một người đă giă từ thế gian này, chúng ta mới bắt đầu nhận ra những điều kỳ diệu ẩn chứa trong những con người b́nh thường kia. Mỗi con người như thế ít nhiều cũng gửi lại cho chúng ta một thông điệp về vẻ đẹp và tính nhân văn trong đời sống này.

Nhà văn Nguyễn Quang Thiều vừa hoàn thành bản thảo cuốn sách Hồi tưởng về những người đă khuất. Bài học cuộc đời của Vietimes xin giới thiệu bản thảo cuốn sách này (một số phần trong số đó đă được đăng tải trên báo Phụ nữ Thành phố Hồ Chí Minh).


Trong căn pḥng một người bại liệt

Bà tôi nằm liệt trên giường bốn năm rồi mất. Những buổi tối ở quê, tôi thường đi qua căn buồng bà tôi nằm thuở trước. Và lần nào cũng vậy, tôi lại thấy căn buồng trong khoảnh khắc sực nức mùi thuốc Bắc và nồng mùi nước tiểu.

Cùng lúc đó, một giọng nói như từ chốn xa xăm vọng về. Đấy là tiếng nói bà tôi. Không phải tiếng nói từ cơi âm. Tiếng nói của một hiện thực đă quyến rũ và dẫn tôi vào một thế giới lạ lùng thuở nhỏ. Những lúc như vậy, tôi đứng im lặng trong bóng tối căn pḥng và mong ước được chạm vào những ngón tay của một người bại liệt. Những ngón tay xanh nhợt và lạnh, thường run rẩy ḅ dọc mép giường.


Bà tôi là một người nông dân không biết chữ. Khi chưa mắc bệnh bại liệt, bà tôi sống b́nh dị như mọi người nông dân khác. Nhưng khi bị bại liệt nằm bất động trên giường, bà tôi bắt đầu nói. Bà tôi đă nói liên tục như thế cho đến khi chết. Tôi ngồi bất động dưới đuôi giường nơi có chiếc chậu sành cho bà tôi đi tiểu để nghe bà nói. Không phải những lời nói của một người già bệnh tật bị lẫn mà là những câu chuyện được kể một cách khúc triết và ấn tượng lạ lùng. Hầu hết những câu chuyện đó là những câu chuyện ma. Nhưng không phải là những con ma mắt trắng, nanh dài, lưỡi đỏ mà là những bóng dáng câm lặng của những người đă đi qua cuộc đời bà tôi từ thuở ấu thơ. Tôi không bao giờ quên một chi tiết là trong khi đang nói bà tôi thường dừng lại. Bà cố ngước mắt nh́n ra cửa. Bà tôi th́ thầm: “ Cô mày về đấy”. Rồi bà tôi khóc. Măi sau này tôi mới được biết về người cô. Đấy là chị ruột bố tôi. Quê tôi, chị hay em gái của bố đều gọi là cô và anh hay em trai của mẹ đều gọi là cậu. Bởi thế bà ngoại th́ gọi là bà cậu. Cô tôi mất năm mười sáu tuổi v́ bị cảm lạnh trong một chiều đông đi ṃ hến ngoài sông Đáy. Chỉ c̣n một tháng nữa là đến ngày cưới của cô tôi. Nhiều năm sau ngày cô tôi mất, bà tôi vẫn thường thấy cô về đứng trước cửa căn buồng bà và nói: “ U bán thúng thóc mua cho em chiếc áo cưới”. Quê tôi người ta gọi mẹ là u và xưng em. Tôi cũng gọi mẹ tôi như thế cho đến khi đi làm mới thay đổi. Câu chuyện về người cô càng ngày càng ăn sâu vào tâm trí tôi. Hồi bé nghe chuyện đó tôi chỉ mang một cảm giác sờ sợ. Có những đêm tinh giấc tôi cảm thấy bóng cô tôi lờ mờ đứng ngoài hiên nhà. Giờ mỗi khi nhớ tới tôi lại muốn khóc. Những ngày về quê đi qua cánh đồng, nhiều lúc tôi như kẻ mộng du và chập chờn thấy cô tôi mặc chiếc áo rách mong manh đứng từ xa nh́n tôi.




Khi lớn lên có chút hiểu biết tôi đă tự hỏi v́ sao bà tôi lại nói nhiều như thế khi nằm bất động trên giường. Những ngày ấy bà tôi không c̣n cảm giác ǵ nữa về thân xác của ḿnh. Bởi thế mà nhiều lúc bà gọi tôi đến bên giường và hỏi : “ Mày xem bà c̣n sống không ? ”. Bà tôi hỏi với đôi mắt ngơ ngác và đầy ngờ vực. Bà tôi đă không xác định được ḿnh c̣n tồn tại trên thế gian này nữa hay không thông qua thể xác của ḿnh. Có lẽ thế mà bà tôi đă dùng giọng nói để xác thực sự tồn tại của ḿnh. Và nếu bà tôi không nói th́ bà tôi tin rằng bà tôi đă chết. Mỗi khi tỉnh ngủ, lời nói bà tôi thường rối loạn. Khi đă xác định được sự tồn tại của ḿnh th́ câu chuyện bắt đầu trở nên rành mạch lạ lùng. Lúc đầu tôi nghĩ bà kể chuyện cho tôi nghe. Nhưng sau này tôi phát hiện bà cứ nói, cứ kể những câu chuyện như thế khi chẳng có ai ở trong căn buồng của bà. Bà kể câu chuyện đó cho chính bà. Bà cần những tiếng nói ấy hơn bất cứ ai. Có những lúc không kể chuyện ma th́ bà tôi nói chuyện với chính ḿnh. Bà tôi hỏi và bà tôi trả lời những câu hỏi của ḿnh. Bà tôi độc thoại. Bà tôi cần đối thoại với chính ḿnh như một bản năng tự nhiên. Nội dung của những cuộc đối thoại ấy là đời sống mà bà tôi đă đi qua. Đó là chuyện làng xóm, chuyện cấy hái, chuyện chăn nuôi, chuyện gia đ́nh, họ hàng…


Mấy năm trước, một lần về quê mẹ tôi bảo có ông Thượng thư của Triều đ́nh về chơi nhà. Tôi tưởng mẹ đùa. Hoá ra là Bộ trưởng Bộ Nội Vụ Đỗ Quang Trung về chơi. Ông về để nh́n lại nơi có cái hầm bí mật đào trong ḷng nhà tôi thời tạm chiếm mà bố ông đă nằm ở đó hoạt động cách mạng. Ông Đỗ Quang Trung quê ở làng trên. Hồi ấy, dưới gầm ban thờ nhà tôi có chiếc hầm bí mật do bà tôi đào để nuôi giấu Việt minh. Trong bức tường sát cửa ra vào của nhà tôi có một khoảng găm rất nhiều đầu đạn Đùm đum. Tôi chỉ biết người làng tôi gọi thế chứ không rơ đó là đạn của loại súng ǵ. Thi thoảng anh em tôi vẫn lấy những chiếc dao cùn đào ngoáy bức tường lấy đầu đạn chơi. V́ sao lại có nhiều đầu đạn găm ở đó. Đấy là câu chuyện mà tôi đă nghe rất nhiều vào những buổi tối xa xưa. Một buổi tối, một cán bộ Việt minh tên là Quảng bị giặc Pháp phát hiện và truy đuổi. Ông Quảng đă chạy qua khu vườn hoang vào sân nhà tôi hy vọng trốn xuống hầm bí mật. Lính Pháp bắn theo ông. Ông trúng đạn và chết trên sân nhà tôi. Bà tôi đă t́m cách lấy hết giấy tờ trong người ông và giữ xác của ông. Mươi năm trước, tôi có gặp người nhà ông Quảng đến gặp bố tôi xin xác nhận ông Quảng chết trong lúc làm nhiệm vụ để đề nghị Nhà nước công nhận liệt sỹ cho ông Quảng. Ông Quảng là người làng dưới, cùng làng với Thượng tướng Hoàng Cầm. V́ những đóng góp cho cách mạng mà bà tôi được Thủ tướng Phạm Văn Đồng kư tặng bằng khen từ những năm đầu thập kỷ 60 của thế kỷ trước.


Gần bốn mươi năm đă trôi qua, căn buồng gần như chẳng thay đổi ǵ nhiều. Hàng tuần về quê, tôi vẫn thi thoảng đứng rất lâu trong căn buồng chập chờn sáng tối đó. Và lần nào cũng vậy, tôi lại thấy căn buồng tràn ngập mùi thuốc Bắc, mùi nước tiểu và giọng nói của bà tôi. Có một năm không hiểu v́ sao chấy rận nở nhiều vô cùng. Cả làng tôi thi nhau lấy lá cây ngể răm mọc ngoài băi sông ṿ nát gội đầu giết chấy. Tóc bà tôi bết lại v́ trứng chấy. Cha tôi phải đi đến quyết định cắt tóc bà. Theo tục lệ xưa, người ốm cắt tóc th́ phải chôn tóc. Cha tôi bọc tóc bà bằng một vuông vải trắng và mang ra cánh đồng mai táng. Những ngày sau đó, có lúc tôi đă trốn bà ra thăm mộ tóc của bà . Trên cánh đồng vắng lặng một chiều xưa, có một cậu bé đă đứng khóc tức tưởi trước một ngôi mộ tóc mọc đầy cỏ đuôi chó.


Bà tôi đă trở thành nhà văn đầu tiên trong cuộc đời tôi. Những câu chuyện bà kể theo cách riêng của ḿnh đă để lại trong tôi một thế giới sống động của những người đă chết. Và như một nhà văn vĩ đại, bà tôi đă làm cho một thế giới đă dời bỏ cuộc sống giờ trở lại với toàn bộ hơi ấm và những giọng nói thân thuộc qua giọng kể của bà trong căn buồng chập chờn sáng tối, sực nức mùi thuốc Bắc và nồng mùi nước tiểu.


Nguyễn Quang Thiều

Top
« Next Oldest | Tác phẩm yêu thích | Next Newest »
InvisionFree - Free Forum Hosting
Enjoy forums? Start your own community for free.
Learn More · Sign-up Now

Topic Options



Hosted for free by InvisionFree* (Terms of Use: Updated 2/10/2010) | Powered by Invision Power Board v1.3 Final © 2003 IPS, Inc.
Page creation time: 0.0693 seconds | Archive