InvisionFree gives you all the tools to create a successful discussion community.
InvisionFree - Free Forum Hosting
Welcome to Phongdiepnet. We hope you enjoy your visit.


You're currently viewing our forum as a guest. This means you are limited to certain areas of the board and there are some features you can't use. If you join our community, you'll be able to access member-only sections, and use many member-only features such as customizing your profile, sending personal messages, and voting in polls. Registration is simple, fast, and completely free.


Join our community!


If you're already a member please log in to your account to access all of our features:

Name:   Password:


 

 Nguyên Ngọc là kẻ dối trá?
Châu Thành
Posted: Sep 23 2008, 03:02 AM


Newbie


Group: Thành viên tích cực
Posts: 9
Member No.: 142
Joined: 12-July 08



Phải chăng các nhà văn chỉ bắt đầu đổi mới từ sau ông Nguyên Ngọc phất cờ trên báo Văn Nghệ ?

TRẦN KINH BẮC
Về “văn học đổi mới”, bạn đọc chưa quên bài “Một giai đoạn sôi động của văn xuôi trong thời kỳ đổi mới” của Nguyên Ngọc đang trên tạp chí Xưa & Nay hồi tết Ất Dậu. Sau khi hết lời ca ngợi “văn học đổi mới” do chính ông là người phất cờ nhằm vào lúc ông được giao chức Tổng biên tập báo Văn Nghệ và “phát hiện” truyện ngắn “Tướng về hưu” của Nguyễn Huy Thiệp, ông Nguyên Ngọc rất có lư khi nêu ra nguyên nhân thoái trào của nó: “Vậy th́ những thế lực có quyền trong xă hội liền “can dự” trở lại vào văn học. Tổng biên tập báo Văn Nghệ (tức ông Nguyên Ngọc) và nhiều tổng biên tập các báo và tạp chí khác trong cả nước lần lượt bị thay thế . Một số tác phẩm bị chặn lại bằng cách này hay cách khác ở các nhà xuất bản , không ra mắt người đọc hoặc bị cấm lưu hành khi đă in ra.”

Nếu như đă có tuyên bố “cởi trói” cho văn học, th́ ông Nguyên Ngọc căi lại: “Nói như vậy th́ cũng có nghĩa là lúc bấy giờ đă có ai đó có thiện chí, thấy thương t́nh mà cởi trói cho văn học và văn học đă may mắn hưởng được ḷng tốt đó. Sự thực không phải vậy, văn học cũng đă tự ḿnh phá trói để tạo nên bước tự đổi mới của ḿnh.”. Nếu câu chuyện chỉ có vậy th́ chẳng ai muốn bới chuyện ra làm ǵ và đương nhiên cũng không có bài viết này. Tuy nhiên bài viết của ông Nguyên Ngọc lại nêu ra nhiều khiếm khuyết, ngộ nhận về văn học đổi mới khiến người ham chuộng công bằng và ṣng phẳng không thể không trao đổi với ông cho rơ trắng đen.

Trước hết, xin làm rơ một vụ ông Nguyên Ngọc “cầm nhầm thành tích” của một số biên tập viên tâm huyết, vơ vào ḿnh những đóng góp đổi mới của báo Văn Nghệ ngay từ khi ông chưa về nhận chức Tổng biên tập. Trong bài báo nói trên, ông Nguyên Ngọc viết : “Lúc bấy giờ báo Văn Nghệ, tuần báo chính thức của Hội Nhà văn Việt Nam chuyên đăng các sáng tác mới của các nhà văn trong nước, ế đến mức bị thua lỗ nặng, không c̣n tiền để mua giấy và trả cho nhà in. Người tổng biên tập đă tuyên bố đóng cửa báo, và đ́nh chỉ phát hành 4 số liền. Tôi được điều động về làm tổng biên tập báo Văn nghệ trong t́nh h́nh đó. Công việc đầu tiên của tôi là lục t́m trong đống hồ sơ của Ban biên tập những bài báo đă gửi đến từ lâu nhưng bị từ chối. Và tôi phát hiện ra một truyện ngắn của một người viết chưa hề nghe tên: truyện Tướng về hưu của Nguyễn Huy Thiệp. Truyện này đă nằm ở đó đâu từ nửa năm nay, bị người tổng biên tập cũ xếp xó v́ anh chủ trương giữ cho tờ báo một lề (marge) an toàn tối đa. Chúng tôi th́ chủ trương hoàn toàn ngược lại. Trong lễ kỷ niệm 40 năm ngày thành lập báo năm ấy, bài diễn văn thay mặt ban biên tập của chúng tôi có tên là: "Đối mặt với đời sống". Chúng tôi mở đầu thời kỳ đổi mới của báo Văn Nghệ bằng việc đăng Tướng về hưu. (...)”

Chỉ riêng trong đoạn này, ông Nguyên Ngọc đă đưa ra hai cái sai : Một, báo Văn Nghệ có thể ít người đọc nhưng chưa bao giờ tổng biên tập của nó ( là ông Đào Vũ, tiền nhiệm của ông Nguyên Ngọc) dám “tuyên bố đóng cửa và đ́nh chỉ phát hành 4 số liền” (nghe oai như báo của riêng ông Đào Vũ ấy) để rồi ông Ngọc được điều về làm tái sinh tờ báo!Bất kỳ ai có chút hiểu biết đều rơ rằng, không ông Tổng biên tập nào ở nước ta có cái quyền đó và không ai dại đóng cửa nó chỉ v́ thiếu tiền. Hai là, khi bước vào giai đoạn “cởi trói”, ông Đào Vũ biết chắc ḿnh sẽ không tại vị nữa nên “bất măn” lăn công 3 tháng không đến cơ quan phó mặc trách nhiệm ra báo cho 3 người chủ chốt là nhà văn Ngô Ngọc Bội, Hồng Phi và Nguyễn Vĩnh Viễn. Truyện Tướng về hưu được gửi đến từ lâu nhưng không ai chú ư cái tên Nguyễn Huy Thiệp. Anh Bội, anh Phi đă đọc và nhân lúc ông tổng biên tập lăn công, chính hai anh đó đă cho in truyện này. Ba tháng sau, ông Nguyên Ngọc mới về làm tổng biên tập báo. ( theo xác nhận của anh Ngô Ngọc Bội và Hồng Phi đầu tháng 3/2005) .

Nhà viết kịch Hồng Phi nói: “Tôi không có th́ giờ căi chuyện văn chương với ông Nguyên Ngọc, tôi chỉ muốn nói, ông Ngọc không phải là người cho in Tướng về hưu, tôi cảm thấy nói sự thật này ra cũng đă đủ cho mọi người biết ông như thế nào rồi.” .
Nhà văn Ngô Ngọc Bội nói mộc mạc hơn:“ Tôi, chính tôi trước đây năm 1985 đă đưa in Con chó và vụ li hôn của Dạ Ngân, một truyện ngắn rất gai góc, nhè lúc ông TBT đi vắng, hai năm sau lại lôi Tướng về hưu từ sơ-mi ra để in, tranh thủ lúc ông Đào Vũ bất măn nằm nhà, măi về sau ông Nguyên Ngọc mới về.”

Nên nhớ rằng cũng chính nhà văn Ngô Ngọc Bội đă công bố truyện ngắn Khách ở quê ra, một truyện ngắn đổi mới khá hay của Nguyễn Minh Châu, một nhà văn rất tâm huyết trong “ Đọc lời ai điếu cho một nền văn chương minh hoạ” mà trong bài viết ông Ngọc không thèm nhắc tới Nguyễn Minh Châu một lời. Sau khi giành thành tích “dũng cảm” cho in “Tướng về hưu”, để dựng chân dung “ văn xuôi trong thời kỳ đổi mới”, ông Nguyên Ngọc khẳng định: “Từ sau năm 1975 và kéo dài cho đến gần chục năm, tức những năm tiếp liền sau khi kết thúc chiến tranh , văn học Việt Nam bỗng nhiên rơi vào một t́nh trạng bất ngờ ; nó mất hẳn độc giả, sách in ra nhiều nhưng lại ế hẳn đi. Người đọc quay lưng lại với văn học trong nước, người ta chỉ c̣n đọc sách nước ngoài và đọc văn học.. cổ”.

Sự thực trong “nền văn học Việt nam” ngoài “văn học của lính” c̣n một lực lượng rất hùng hậu chuyên viết về đề tài đời thường tức những vấn đề nóng bỏng của xă hội mà đáng kể hơn cả là những “cây bút viết về đề tài công nghiệp, tức đô thị mà suốt cả những năm chiến tranh cũng như sau hoà b́nh họ vẫn viết đều đều, vẫn luôn t́m ṭi đổi mới trong sáng tác mà chắc ông Nguyên Ngọc không có điều kiện đọc.“Chỉ một số ít năm sau chiến tranh người ta nhận ra ngay được nghịch lư này : hoá ra đời sống trong hoà b́nh phức tạp hơn chiến tranh rất nhiều. Chiến tranh ác liệt nhưng đơn giản, mọi quan hệ xă hội và con người dồn lại và thu hẹp vào mối quan hệ duy nhất : sống-chết. ..Trong chiến tranh lạ vậy, xă hội cũng trong sạch hơn , an toàn hơn về mặt đạo đức” ( Nguyên Ngọc - bài đă dẫn)

Ông Nguyên Ngọc kết tội “ văn học đă không nghe, không hiểu được những lo lắng tầm thường hôm nay của họ, văn học quay lưng lại với những ưu tư “vụn vặt “ mà bức xúc hàng ngày của họ” là chẳng hiểu ǵ văn học miền Bắc trong những năm 1970- 1985. Ai quay lưng lại, chắc ông Ngọc biết thừa nhưng không dám nói, đành “nịnh cá chém thớt” vậy. Sự thực ngay trong chiến tranh và sau hoà b́nh, các nhà văn miền Bắc đă nhiều lần tạo không ít “phiền muộn, bực tức”( Chữ của ông Ngọc trong bài báo đă dẫn). “Đêm đợi tàu” của Nguyễn Đỗ Phú từ xa xưa đă mở đầu cho một ḍng văn học viết về mặt trái của xă hội trong đó người ta không quên “ Ḥn đá lang thang” viết về thân phận bèo bọt của người thành phố của Lê Bầu , nhóm thơ chân đất Phan Đan, Lê Huy Quang, Chu Hoạch với không ít những “ bức xúc hàng ngày “ kiểu như :
“ Cái đói dồn về ga
Chúng ta th́ như thế”
( Thơ Lê Huy Quang)

Các cây bút truyện ngắn Lê Minh Khuê, Tô Hải Vân, Tô Ngọc Hiến, Lưu Nghiệp Quỳnh...người nào cũng có truyện ngắn được nhắc. Học Liên xô, nhiều nhà văn “tự xuất bản “ kiểu samizdat và những năm sau này tác phẩm của họ vẫn sống sót để xuất bản công khai. Ngay từ trước năm 1980 Nguyễn Quang Thân đă có “ Người không đi cùng chuyến tàu” dám nói ra lời :” Cuộc sống này cần phải hoàn thiện. Tôi phản đối những người lái tàu hôm nay", truyện ngắn này làm biên tập viên Trần Hoài Dương bị bật khỏi báo Văn Nghệ, cho đến khi chính ông Lê Đức Thọ giải thích trong một cuộc họp tuyên huấn là “tôi nghĩ tác giả không có ư ǵ” mọi chuyện mới trở lại b́nh thường. Lê Minh Khuê có “Nửa đêm qua thị trấn”, Dương Thu Hương có “Thợ sửa móng tay”, “Người đàn bà với bông bần ly” với cái nh́n “phản tỉnh” về đời sống ở Sài G̣n sau 1975, Nhật Tuấn có cả loạt truyện ngắn “ Con tàu trắng đi trong khói nắng”, “Bọn họ”,” Ngày đẹp trời”… viết về chủ nghĩa hiện sinh trong giới trẻ ở miền Bắc ra đời do chiến tranh kéo dài mà năm 1983 nhà văn Nguyễn Thành Long đă tấm tắc khen tại trại văn học Vũng Tàu, Nguyễn Mạnh Tuấn có “Lúc mưa”, “ Tiếng gơ áp lực”…. Năm 1985, trước khi xuất hiện Tướng về hưu, Dạ Ngân đă có “Con chó và vụ ly hôn” (báo Văn Nghệ) gây dư luận một thời gian về một cái nh́n không mấy thiện cảm với tính phi nhân của một cán bộ. Phần lớn những truyện khi viết để “đút ngăn kéo” đó đều có tuổi thọ để đến thời đổi mới đều xuất bản được.

Những sáng tác không “quay lưng lại với những ưu tư vụn vặt mà bức xúc hàng ngày”, cũng không bị “người đọc quay lưng” như thế c̣n rất nhiều, phần lớn viết trước ngày ông Nguyên Ngọc phất cờ “đổi mới” báo Văn Nghệ. Chỉ có một điều lạ kỳ là h́nh như toàn bộ những sáng tác đó đều nằm ngoài ṿng phủ sóng của ông Nguyên Ngọc. Những truyện ngắn không được trực tiếp ấn vào tay ông đă đành, ngay cả những truyện đọc như rót vào tai, ông vẫn làm lơ như không hay, không biết. Trên Tạp chí Văn nghệ Công nhân số Tết năm Giáp Thân (2004), nhà văn Nguyễn Quang Thân kể lại rằng :
”Một sự cố khá sâu sắc xẩy ra trong cái trại sáng tác văn học gồm 18 nhà văn do Hội Nhà Văn tổ chức ở Vũng Tàu năm 1982. Nhật Tuấn viết truyện ngắn Tặng phẩm cho em, một truyện ngắn thật xúc động kể về đám tang và cuộc đời một cô nữ thanh niên xung phong làm đường. Cũng có diễn văn, cũng có ṿng hoa, nhưng v́ thân phận cô gái thấp nên mọi người chỉ đóng kịch cho có vẻ thương cảm chứ không thấy được cái t́nh cảm thật của họ. Ông giám đốc công trường cũng tham gia đẩy linh cữu nhưng ông sốt ruột giục mấy người kế bên: “Nhanh tay lên” Chính cái chi tiết chết người này đă vạch trần bộ mặt thật đạo đức giả và t́nh cảm hời hợt của ông giám đốc trong đám tang và cũng chính nó làm nên hương sắc của truyện ngắn này. Khi đọc lên giữa tập thể các nhà văn dự trại nhiều người đă khóc, có người bỏ ra ngoài lau mắt. Tôi là người khen nức nở cái tâm, cái văn tài của Nhật Tuấn và kết cấu gọn nhẹ của truyện. Nhưng không ngờ truyện này lại bị chính ông Nguyên Ngọc lên án. Ông Nguyên Ngọc lúc đó (1982) là phó tổng thư kư Hội nhà văn Việt Nam lên án câu chuyện đă khoét sâu vào những mặt đau khổ của công nhân, của đời người và ông nói: “Những mặt xấu xa của xă hội, những mặt đau khổ của con người th́ Sê-khốp, Mô pát xăng và Nam Cao đă viết quá đủ (!). Chúng ta là nhà văn xă hội chủ nghĩa, chúng ta nên hướng tới mũi nhọn của cuộc sống, hướng tới những mặt tích cực tốt đẹp của nó...”. Tất nhiên chúng tôi phải im lặng v́ đây là lời vàng ngọc của ông Phó tổng thư kư Hội nhà văn Việt Nam. ..”

Thật không thể ngờ rằng chỉ vài năm sau đó, ông Nguyên Ngọc quên phứt những lời chỉ đạo vàng ngọc của ông cho anh chị em tại trại viết Vũng Tàu “Chúng ta là nhà văn xă hội chủ nghĩa, chúng ta nên hướng tới mũi nhọn của cuộc sống, hướng tới những mặt tích cực tốt đẹp của nó...” để mà phất cờ đổi mới trên báo Văn Nghệ đề cao những truyện chỉ nhăm nhăm vào mặt trái của xă hội. Thôi th́ có trở ngược th́ cũng được đi, có điều lạ là khi ông đang phất cờ trên báo Văn Nghệ, truyện ngắn “Tặng phẩm cho em” của Nhật Tuấn được gửi tới tận tay ông th́ ông vứt vào sọt rác với nhận xét : “truyện này cũ rồi”. Hoá ra muốn xuất hiện trên báo Văn Nghệ thời đó, tốt nhất là phải viết sau thời điểm ông Nguyên Ngọc phất cờ. Và đó chính là tính cách Nguyên Ngọc. Nhiều người hiểu tính cách của ông c̣n quả quyết, đối với ông Nguyên Ngọc, cái quan trọng không phải “đổi mới” hay “không đổi mới” mà cái chính là phải thuộc “phe” ông, phải gọi ông là “đại ca”, phải khen nức nở truyện kư anh hùng “Đất nước đứng lên” và điều đặc biệt quan trọng là những người đó ( kể cả Nguyễn Minh Châu ) không có bài in trên báo Văn Nghệ sau thời ông mất chức . Việc cách chức này tuy dội nước lạnh vào văn học đổi mới nhưng lại ngăn chặn được một ông TBT vừa quá khích, vừa bè phái, có ư đồ biến tờ báo duy nhất của giới nhà văn thành báo của “phe ta”!

Hoàn toàn không đếm xỉa đến hàng loạt truyện ngắn “đổi mới sớm” trong những năm 1975-1985, ông Nguyên Ngọc viết bừa rằng “văn học vẫn như ngày trước, ồn ào một giọng điệu anh hùng ca bây giờ đă trở nên lạc lơng. T́nh h́nh đó kéo dài tới giữa nhưng năm 80” khiến báo Văn Nghệ “ế đến mức bị thua lỗ nặng, không c̣n tiền mua giấy và trả cho nhà in. Người Tổng biên tập đă tuyên bố đóng cửa tờ báo..Tôi được điều về làm Tổng biên tập trong t́nh h́nh đó.” . Người ta lấy làm lạ rằng với cương vị Phó Tổng thư kư Hội nhà văn Việt Nam, ông Nguyên Ngọc phải thừa biết Hội nhà văn là một tổ chức, tất nhiên phải được bao cấp để mà tồn tại chứ, đă bao giờ cắt kinh phí để đến nỗi tờ báo cơ quan của Hội nhà văn, diện mạo của cả nền văn học Việt Nam phải đóng cửa v́ thiếu tiền ? Cứ theo như lời ông Nguyên Ngọc th́ nếu ông không kịp thời về “cứu” báo Văn Nghệ th́ tờ báo đó đă “chết ngoẻo” rồi. Thật là một sự “cầm nhầm” khó coi, một sự tự đề cao ngây ngô, một nhận định quá ngây thơ đáng ngạc nhiên ở một nhà văn thích cầm đầu, thích ra oai nhiều hơn viết văn như ông Nguyên Ngọc.

Mặc dầu “cầm nhầm thành tích “ phát hiện và in “Tướng về hưu”, ta vẫn phảI thừa nhận ông Nguyên Ngọc có góp phần mở đầu thời kỳ mới cho báo Văn Nghệ . Tuy nhiên cũng phải rành mạch và ṣng phẳng nh́n nhận nếu không có ông Nguyễn Văn Linh cởi trói, ông Trần Độ làm Trưởng ban Văn hóa Văn Nghệ và Nghị quyết 05 th́ liệu ông Nguyên Ngọc có thể nghĩ khác hơn những ǵ ông nghĩ ở trại sáng tác Vũng Tàu không? Cái sự vơ vào của ông thể hiện rất rơ khi ông viết: “Song dù có ư kiến khác nhau về Tướng về hưu và về Nguyên Huy Thiệp như thế nào , th́ có một điều quan trọng là dù nói ra hay không nói ra người cầm bút nào cũng nhận thấy từ nay không thể viết như trước được nữa”

Ô hay, ai muốn viết khác trước từ sau khi đọc “Tướng về hưu” th́ cứ việc viết, ông Nguyên Ngọc căn cứ vào đâu mà vơ đũa cả nắm “ người cầm bút nào cũng nhận thấy”. Văn chương bản chất là sáng tạo, là luôn luôn đổi mới, cứ ǵ phải đợi đến đọc “ Tướng về hưu” và được phát hiện bởi ông Nguyên Ngọc th́ mới “từ nay không viết như trước được nữa”. Về cái sự “vơ vào” này của ông Nguyên Ngọc, trong bài viết trên báo Văn Nghệ công nhân số Tết Giáp Thân, nhà văn Nguyễn Quang Thân cũng đă huỵch toẹt : “Gió đă lên và nhân cơ hội, ông Nguyên Ngọc phất ngọn cờ đổi mới trên báo Văn Nghệ. Thực ra chỉ có gió mới làm cờ phất phới, ai cũng hiểu điều đó. Và nhiều tác giả đă biết dự báo và góp phần làm ra ngọn gió ấy trong văn học thời kỳ đó.”

Trong bài viết có cái tựa đao to búa lớn “Một giai đoạn sôi động của văn xuôi trong thời kỳ đổi mới” ( mà lẽ ra ông Nguyên Ngọc cần ghi rơ : của báo Văn Nghệ thời ông làm Tổng biên tập), ông Nguyên Ngọc cố t́nh làm lơ, không hề nhắc tới những ai đă dự báo và góp phần làm nên ngọn gió ấy. Ngoài Nguyễn Huy Thiệp và Phạm thị Hoài được kéo lên chót vót, ông Nguyên Ngọc chỉ nhắc tới những tên tuổi xuất hiện trên báo Văn Nghệ thời ông “ phất cờ: Trần Huy Quang với “ Lời khai của bị can”, Lưu Lan với “ Người đàn bà quỳ”, Hoàng Hữu Các với “Đêm trắng”, Phùng Gia Lộc với “ Cái đêm ấy đêm ǵ”. Hoá ra ngoài cái ơn được ông Nguyên Ngọc phát hiện và nâng đỡ, họ c̣n hưởng ứng rất tích cực lời khuyến cáo của ông : “Đă qua rồi thời kỳ của văn học sử thi đầy chất trữ t́nh cách mạng trong chiến tranh mà mười năm qua văn học sau chiến tranh vẫn c̣n trôi tiếp theo quán tính. Phải h́nh thành cho được ngôn ngữ mới để nói về hiện thực mới vô cùng phức tạp của xă hội và con người”. Ừ th́ cứ đăng những bài viết về mặt trái của xă hội như “ Cái đêm hôm ấy đêm ǵ”,” Người đàn bà quỳ”, nhưng sao cứ đ̣i h́nh thành cho được “ngôn ngữ mới” và sự thực trong những tiểu tướng của văn học đổi mới mà Nguyên Ngọc “phong thần” nào đă ai có được “ngôn ngữ mới” ? Ừ th́ cứ tha hồ viết về những mặt trái của xă hội nhưng sao lại đ̣i loại bỏ cả một thể loại “văn học sử thi đầy chất trữ t́nh cách mạng” ? Nếu viết “sử thi” mà chưa hay th́ là lỗi của nhà văn chứ đâu phải tại thể loại ? Nói như ông Nguyên Ngọc chẳng hoá ra đề tài chiến tranh chưa có thành tựu lớn là v́ tại thể loại sử thi đầy chất trữ t́nh cách mạng chứ không phải tại nhà văn ta thiếu bản lĩnh và thiếu cả tài năng sao ? C̣n “Đất nước đứng lên” một truyện anh hùng người thực việc thực được “bốc lên “thành sử thi cho tác giả của nó ăn lộc cả một đời th́ ông Nguyên Ngọc nghĩ sao ?

Tuy nhiên nội dung muốn trao đổi thẳng thắn với ông Nguyên Ngọc lại là những nhận định về “tiểu thuyết thời kỳ đổi mới” của ông. Ông cho rằng khi kết thúc “nền văn học sử thi chủ yếu ca ngợi và động viên cổ vũ” th́ “văn học t́m tới với thể loại phóng sự bị bỏ quên từ lâu , ngẫm ra là một bước đi thông minh. Nhà văn lúc này cần làm nhà báo trước đă…”. Thực ra “phóng sự” không hề “bị bỏ quên từ lâu”, trong chiến tranh một loạt kư, phóng sự đă xuất hiện nóng hổi như bánh ḿ mới ra ḷ : “Kư Hoà Vang” của Nguyễn Khải, “Người mẹ cầm súng “ của Nguyễn Thi, “Sống như anh” của Trần Đ́nh Vân… Sau khi gán cái “nghiệp vụ thông tấn cho nhà văn” ông Nguyên Ngọc hồ đồ đi tới nhận định : “Phân tích giai đoạn rộ lên của tiểu thuyết , có thể thấy tiểu thuyết lần này nổi rơ một số đặc điểm : đây có thể gọi là những tiểu thuyết phóng sự, một kiểu phóng sự kéo dài, thường dựa ngay vào những vụ việc xă hội có thật và c̣n nóng hổi, c̣n rất đạm chất báo chí , thành phần hư cấu không nhiều và thường công khai nặng tính chính luận…”

Để minh hoạ cho quan điểm “tiểu thuyết phóng sự” của ḿnh ông khen Cù Lao Tràm v́ tác giả đă “trực tiếp lên tiếng về một vấn đề nóng bỏng đang được tranh căi trong việc quản lư nông nghiệp”. Ô hay, ông bàn về “tiểu thuyết” hay “quản lư kinh tế “? Người được coi là “dũng cảm đổi mới” lại đề cao thứ văn chương “trực tiếp lên tiếng về một vấn đề nóng bỏng trong quản lư nông nghiệp” như thế ư ? Rồi ông nhắc tới “Mảnh đất lắm người nhiều ma” của Nguyễn Khắc Trường mà ông cho là “ một trong những tiểu thuyết hay nhất trong giai đoạn này”,” v́ những…”hiểu biết tuyệt vời về thực trạng nông thôn vùng châu thổ sông Hồng”, kế đến điểm danh “Thời xa vắng” của Lê Lựu, “Bến không chồng” của Dương Hướng, ông Nguyên Ngọc kết luận chắc nịch: “Đôi ba tiểu thuyết đă chớm động chạm đến vết thương xă hội đó, nhưng nh́n chung c̣n lẻ tẻ, mờ nhạt. Sức khái quát xă hội của tiểu thuyết quả thật c̣n rất yếu…”

Có thực là để thoát ra khỏi nền ”văn học sử thi” nhà văn phải chuyển sang viết…phóng sự không ? Nhận định của ông Nguyên Ngọc có thể đúng với một bộ phận các nhà văn chuyên viết về chiến tranh, chuyển sang hoà b́nh cởi bỏ áo lính để khoác lên người chiếc áo kư giả th́ quả thực tiểu thuyết của họ c̣n mờ nhạt, sức khái quát xă hội của tiểu thuyết quả thật c̣n yếu thật. Thế nhưng, sự thực ngay từ “đêm trước của đổi mới”, đă lác đác xuất hiện những tiểu thuyết phản ánh được những bức bối bế tắc của con người sau chiến tranh, mang đậm ư nghĩa khái quát xă hội chứ chẳng phải là “ tiểu thuyết phóng sự” như ông Nguyên Ngọc nhận định. Từ những năm 1983-1986 thỉnh thoảng đă rộ lên những cuốn như “Lửa lạnh” tiểu thuyết của Nhật Tuấn. Những cuốn xuất hiện trong vài năm “cởi trói” ngắn ngủi đó có thể kể những cuốn c̣n lại với thời gian như“Mùa lá rụng trong vườn” và “Đám cưới không giá thú” của Ma Văn Kháng, “ Ngoài khơi miền đất hứa” của Nguyễn Quang Thân... Và người đọc cũng không quên tâm huyết và những cố gắng t́m ṭi của Nguyễn Minh Châu, một nhà văn luôn trăn trở t́m hướng đi mới, nội dung mới và cách thể hiện mới cho tiểu thuyết thời đó. Nếu c̣n một chút trung thực trong đánh giá “Một giai đoạn sôi động của văn xuôi trong thời kỳ đổi mới” ù, hẳn ông Nguyên Ngọc đă không nhận xét tiểu thuyết thời kỳ đổi mới nặng về phóng sự, mờ nhạt và thiếu khái quát hoá xă hội.Tiếc thay những cuốn làm nên diện mạo văn chương thời kỳ đổi mới như trên hoàn toàn nằm ngoài « vùng phủ sóng » của Nguyên Ngọc, không được ông nhắc tới nửa chữ. Người ta không hiểu được rằng đó là do ông chưa đọc hoặc v́ một lư do ǵ đó ngoài văn chương nên ông ngó lơ.

Đáng lẽ trong t́nh h́nh tương đối cởi mở hôm nay, nếu công tâm và công bằng, hơn nữa, nếu có can đảm tối thiểu, ông Nguyên Ngọc đă có góp tiếng nói định vị lại các giá trị đă bị quẳng vào im lặng ấy. Nhưng ông Nguyên Ngọc đă không làm thế. C̣n nữa, một điều ta thấy rất rơ, sở dĩ ông quên các tác giả văn học đổi mới có thật thời đó, kể cả Nguyễn Minh Châu là bởi v́ những người ông đề cao thường là “phe ta”, là “đệ tử” , là những người do ông “phát hiện” kiểu như Nguyễn Huy Thiệp , Phạm Thị Hoài …. Thật ra, đổi mới trong văn học là giấc mơ da diết trong nhiều thập niên, của nhiều thế hệ nhà văn. Giấc mơ đó chập chờn trong mỗi chữ và từ rất lâu, từ trước cả khi ông Nguyên Ngọc cặm cụi viết truyện người thật việc thật Đất nước đứng lên. Những t́m ṭi, trăn trở thầm lặng ấy đă có khi bị che khuất, nhưng không lúc nào các nhà văn Việt Nam ngừng mơ ước. Có người thành công, có người không. Nhưng khi được “cởi trói” sức mạnh của lương tâm nhà văn ấy đă bùng lên và đưa lại những thành tựu, đâu phải v́ có một ông tổng biên tập “nhanh nhạy”, biết tận dụng thời cơ mới có đổi mới.

Không ai không công nhận Nguyễn Huy Thiệp, Phạm Thi Hoài và một số các nhà văn khác đă có tác phẩm đáng kể trong thời kỳ đổi mới như ông Nguyên Ngọc đă nhắc tới . Nhưng không chỉ có họ. Một số bạn đọc cũng đă có kinh nghiệm trong việc định giá tác phẩm của ông Nguyên Ngọc như trước đây ông kéo tuốt nhà văn Anh Động ở Minh Hải, nhà văn Nguyễn Trọng Tín ở Cà Mâu...lên mây xanh không thua ǵ ngày nay sau khi đi Pháp về ông tâng bốc Mai Ninh, Bùi Hoàng Vỵ và rồi mới đây ông bốc « Bóng đè » của Đỗ Hoàng Diệu lên hàng…nhất phẩm. Những đánh giá của ông xác thực tới đâu chắc thời gian sẽ là một kiểm chứng chính xác nhất. Chỉ e cái nh́n phiến diện, thiếu công tâm và ṣng phẳng của ông mang “thuyết giảng” ở nước ngoài sẽ gây ngộ nhận về văn học Việt Nam thời đổi mới. Thực ra văn chương không phụ thuộc vào sự gây nhiễu của những người dùng nó để mưu cầu riêng tư, các nhà văn không vụ danh không vụ lợi vẫn đang âm thầm ngồi trước trang giấy trắng để văn chương duy tŕ được một trong những bản thể của nó là tiếng nói của lương tri dân tộc!

| Thảo luận(6)
Sáu C̣i
22/09/2008 21:32
Cũng nghe phong thanh chuyện này lâu rồi, cũng nghĩ chẳng nhẽ lại thế ư. Té ra là thế thật. Buồn! Ông Nguyên Ngọc tài đâu chẳng thấy, chỉ nói là giỏi. Ừ mà ông nói giỏi th́ cũng tốt thôi, nhưng mà nói cứ như vĩ nhân, rồi lại nhận quáng nhận quàng công lao người khác vào ḿnh là không đàng hoàng rồi. Nghe nói ông ăn ở với hàng xóm cũng không ra ǵ, một lần nhà ông bị cháy, hàng xóm tảng lờ, chỉ có Chu Lai với Nam Hà lọ mọ sang giúp v́ cùng ở Văn nghệ quân đội. Chán!
tamhue
22/09/2008 21:07
Tôi tin rằng trong bài này, ông Trần Ngọc, ư lộn, ông Trần Kinh Bắc thuật lại toàn sự thực. Tức là tôi tin cả các “tiểu kết ghê gớm” của ông Bắc. Rằng th́ là…Một, ông Nguyên Ngọc (NN) đổi mới quan điểm chưa triệt để, c̣n phiến diện, c̣n nông cạn và có phần chậm hơn một số cây bút cấp tiến của nước ta. Hai, NN không có công...tạo gió mà chỉ là lựa chiều gió đổi mới...phe phẩy mà phất cờ. Ba, NN có một số biểu hiện "thổi phồng" và "cầm nhầm" thành tích. Bốn, NN có ít nhiều động cơ “anh hai-thủ lĩnh”, o bế “phe ḿnh”. Tóm lại, NN chưa phải là người cầm đầu đổi mới (trong văn học), chưa đáng được ca ngợi là ngọn cờ đầu đổi mới.
Biết thế đấy, mà trong thâm tâm tôi vẫn hết sức quư trọng NN. Tôi nghĩ rằng NN vẫn là một biểu tượng xứng đáng của giai đoạn đầu văn chương VN đổi mới. Đành rằng có phần nhờ vào vị trí thuận lợi của ông ấy ở thập niên 1980. Nhưng rất rơ ràng: sau NN th́…không có ai hết. Có thể bạn căi: nếu như sau NN mà có được một nhân tố đổi mới, (thí dụ) như Ngô Ngọc Bội, Nguyễn Quang Thân, Ma Văn Kháng, Nguyễn Khắc Trường vv…nắm giữ được vị trí chủ chốt ở báo VN hoặc ở HNVVN, th́ …( X́. “Nếu”. Sau “hiện tượng NN” th́ ai đó phải “tởn”, phải rút kinh nghiệm sử dụng quân bài ưng ư chứ!).
Tôi trộm nghĩ , khi b́nh xét công lao đổi mới của NN, chúng ta nên học cách đánh giá bạn bè thấu t́nh đạt lư của nhà văn NĐM trong thiên hồi kư được công bố gần đây. (Chương dành riêng về HT, sau khi “vạch ṿi…cạn tào ráo máng”, đến phần kết thúc th́ NĐM chợt “nghĩ lại”: ờ nhỉ , từ thủơ Hội ḿnh thành lập tới nay, có 4 vị đứng đầu th́ cả 4 đều là bù nh́n, vô tích sự. Nhưng xem ra trong số đó HT ít nhất cũng làm được vài việc có lợi ích thiết thực!).
Nhiều năm qua, bạn đọc yêu thích văn học chúng tôi nói chung không hài ḷng với tờ báo Văn Nghệ, không chia sẻ tán thưởng các loại giải thưởng văn học của HNVVN. Đổi mới quá chậm. Thành tựu quá nghèo nàn. Và rất đau ḷng khi phải nói tới nhận định chung của đông đảo bạn đọc là vào mạng nghiền ngẫm các trang web văn chương ở trong nước và nước ngoài thích thú hơn hẳn đọc báo và sách của Hội ta! Các nhà văn, nhà thơ, các nhà lư luận, nghiên cứu, phê b́nh văn học biết quá thực trạng đó đi chứ (th́ chính các vị thường xuyên gửi “những bài ưng ư nhất” lên các trang web này mà!). Phải đổi thay từ đâu? Ḍ tận ngọn nguồn, ắt phải “thăm hỏi” người cầm chịch. Tuy chưa hoàn toàn hài ḷng với một Nguyên Ngọc của lịch sử, nhưng chắc hẳn tất thảy chúng ta vẫn nhiều lúc ao ước làm sao văn chương VN nay mai xuất hiện lấy một vài vị giông giống ông Nguyên Ngọc của thời kỳ đổi-mới-đổi-mới. “Bao giờ cho tới ngày xưa?” Hăy đợi đấy!
Ngô Hoàng Lễ
22/09/2008 14:46
Không phải đến khi đọc bài của Trần Kinh Bắc người ta mới hiểu một số chuyện liên quan đến ông Nguyên Ngọc. Nhiều người lâu nay vẫn băn khoăn tự hỏi Nguyên Ngọc trước "thời" Trần Độ và sau đó có phải là một Nguyên Ngọc hay không. Bởi Nguyên Ngọc của hai thời này khác nhau quá.Tôi nghe một số nhà văn lăo thành ít nói nhận xét : " tay này cũng gió chiều nào che chiều ấy thôi".
Quả thực Văn Nghệ thời Nguyên Ngọc làm Tổng biên tập rất nổi đ́nh nổi đám. Trong 10 phần công theo tôi cũng có 2, 3 phần của Nguyên Ngọc.
Nhưng cái việc cứ có một nhà văn, nhà thơ nào nổi lên cho dù với chỉ một tác phẩm là Nguyên Ngọc lại ra tay như là bà đỡ và tuyên bố hùng hồn tác giả này, tác giả kia là sự thay đổi nền văn học Việt Nam. Ví dụ như tác giả Đỗ Hoàng Diệu với một cái truyệnngắn mà Nguyên Ngọc đă lên tiếng như một tác giả rửa mặt cho văn chương Việt Nam. Thế là, những người nhẹ dạ cứ nghĩ rằng Nguyên Ngọc là người duy nhất mang lại đổi mới cho văn học Việt Nam và duy nhất ủng hộ và đỡ đầu các tác giả như Nguyễn Huy Thiệp, Phạm Thị Hoài, Bảo Ninh, Đỗ Hoàng Diệu...
Có lẽ đến lúc chúng ta phải ṣng phẳng với một số nhân mượn gió bẻ măng và tát nước theo mưa trong đời sống xă hội nói chung và trong văn học nghệ thuật nói riêng
Ngô Hoàng Lễ
Phan Long
22/09/2008 13:26
Nói chung nhà văn Nguyên Ngọc luôn muốn làm lănh đạo. Mọi sự can đảm của Nguyên Ngọc đều có tính toán. Thế nhưng, xét về mọi mặt, th́ Nguyên Ngọc cũng xứng danh nhà văn hơn khối người có danh phận trong làng văn khác!
Hoàng Đỉnh
22/09/2008 13:24
Quá đúng! Nguyên Ngọc ít khi nói về văn chương một cách mạch lạc và đàng hoàng. Nguyên Ngọc chỉ quen khen hết lời những người suy tôn ḿnh là đàn anh thôi!
Thao Lâm

Theo: lethieunhon.com
Top
Châu Thành
Posted: Sep 25 2008, 02:01 AM


Newbie


Group: Thành viên tích cực
Posts: 9
Member No.: 142
Joined: 12-July 08



VĂN CHINH xin minh oan cho NGUYÊN NGỌC

Sau khi khiêng bài “Nguyên Ngọc có bao nhiêu công lao với Văn Học Đổi Mới” về trang web của ḿnh, nhà văn Văn Chinh đă có đôi lời tranh luận lại rất sôi nổi. Tất nhiên, càng nhiều ư kiến khác nhau th́ chúng ta càng dễ tiếp cận sự thật hơn. Nhà văn Văn Chinh nghi ngờ Trần Kinh Bắc là bút danh của ai đó mà cá nhân có quen biết nên giọng điệu rất ngoa ngoắt. Không sao cả, trao đổi văn chương mỗi người một vẻ đôi khi càng thêm phần hào hứng. Để bạn đọc có thêm cơ hội đánh giá về đóng góp của nhà văn Nguyên Ngọc, cũng như thể hiện sự ṣng phẳng trong đối thoại nghề nghiệp, lethieunhon.com xin post nguyên văn từ vanchinh.net và nhường lại quyền phán xét cho những ai yêu mến Nguyên Ngọc!



Viết phê b́nh nhân vật - sự kiện tránh sửa cái sai này bằng một kiểu sai khác

VĂN CHINH


Giọng điệu Trần Kinh Bắc rơ là cảm thấy chuyện cá nhân, tị hiềm, dằn dỗi và miệt thị. Rồi th́ tôi sẽ lĩnh đủ, nhưng không thể không nói.V́ sao như vậy?
V́ mỗi người sửa cái sai cũ bằng cách nh́n của riêng ḿnh, theo chỗ mà anh ta biết và được cho biết và v́ thói cảm tính, anh ta sẽ chỉ ra được một vài chỗ sai kém của nhân vật, ghi nhận cho phải phép một vài cái được của nhân vật đó; c̣n th́ lại trải rộng ra trước bạn đọc, nhất là các bạn trẻ không kinh qua cái thời đoạn mà nhân vật ấy chịu trách nhiệm một tấm màn sai mới. Kết cục là, nhà văn Nguyên Ngọc chỉ mượn gió (đổi mới) để bẻ măng (phe cánh hẩu) chứ không hay gần như không có công ǵ trong tiến tŕnh văn học đổi mới.

Đó là sự phủ nhận sai lệch và hèn hạ. Sai lệch và hèn hạ chỉ v́ Trần Kinh Bắc h́nh như có ân oán riêng với Nguyên Ngọc và v́, trong các bài viết thường chỉ rất ngắn của ḿnh, khi nói về các tác giả và tác phẩm tiêu biểu, Nguyên Ngọc không chịu nhắc đến các tác phẩm loại III và chưa thể xếp hạng là Con chó và vụ ly hôn và Ngoài khơi miền đất hứa…

Tôi không nói Nguyên Ngọc đúng cả. Khi ngồi chơi xơi nước, Nguyên Ngọc chịu đọc và trong khung cảnh cô đơn với văn bản, ông đă đọc được khá nhiều cái hay. Chính ông đă gần như nói và dịch (qua Pháp văn) tóm tắt tác phẩm Sống mà nhớ lấy, Tiền cho Maria của Raputin cho tôi nghe, dịch miễn phí và say sưa, tại căn pḥng đạm bạc và nghèo túng của ḿnh, mùa hè 1983. Cũng như sau này, ông dịch Độ không (0) của cách viết rất hay và nhuần nhị. Nói chung, khi yên tĩnh, Nguyên Ngọc là nhà văn đúng nghĩa; ông vồn vă với cái hay, ca ngợi nó mà không hề toan tính; khi viết mà rơi vào tầm thường, nhất định không viết nữa và không công bố cái dở. Trong tâm thế gần như là ngồi chơi xơi nước, ông đă viết Đề dẫn và từ đó mới có khái niệm phải đạo của Hoàng Ngọc Hiến. Nói chung, GS Hoàng Ngọc Hiến thầy tôi nên tôi biết, nếu không có Đề dẫn của Nguyên Ngọc – cái Đề dẫn mà về sau bị Hà Xuân Trường, Nguyễn Đ́nh Thi với tướng tiên phong là ông lớn Chế “vụt” cho tơi bời, th́ hệ thống lư luận của chúng ta chưa thể có khái niệm phải đạo vào năm 1978. Đó là quả thứ nhất của Đề dẫn. Quả thứ hai th́ có thể cho rằng kết trái đồng thời với Chỉ thị 100 về nông nghiệp, mới thành ra Nỗi riêng khép mở của Ngô Ngọc Bội và Đất nghịch của Hồng Phi. Nhưng loạt tác phẩm Khách ở quê ra, Bức tranh (Nguyễn Minh Châu), Cái bóng cọc (Bùi Hiển)…th́ rất khó nói chúng không dây mơ rễ má ǵ với Đề dẫn. Nếu trong Hội Nhà văn bấy giờ không có Phó tổng thư kư kiêm Bí thư Đảng Đoàn Nguyên Ngọc (dù sau Đề dẫn, ông đă gần như bị rút bớt quyền lực) mà chỉ có Tổng thư kư NĐT và Trưởng ban Văn hóa Tư tưởng Hà Xuân Trường th́ không biết điều ǵ sẽ xẩy ra?

Một ai đó có thể không biết Đề dẫn 1978 của Nguyên Ngọc như một tiếng sấm tháng ba của văn học bí bích oi ngột như sắp băo những năm 1977-79, nhưng Trần Kinh Bắc nhất thiết phải biết. Biết mà không ghi nhận, là ông cố t́nh lờ đi.Tôi kinh hăi thấy một người ngoại tuổi 70, lại có thể yên tâm nói một nửa sự thật như vậy, trong khi hàng ngày lớn tiếng chê bai các quan chức xấu trên báo rất mạnh mồm!

Về cái ông Trần Kinh Bắc được cho biết th́ cũng có chỗ sai. Tướng về hưu ra trong khi ông Nguyên Ngọc về báo Văn nghệ, chứ không phải là ra trước đó 3 tháng như ông Hồng Phi cho ông TKB biết. Bấy giờ, tháng 6 năm 1988, lạm phát 3 con số, giá giấy tăng phi mă, nhà nước đang xóa bao cấp. Báo Văn nghệ đang dọa đóng cửa, gộp 2 số rồi 3 số làm một; ông Đào Vũ v́ nghe sắp nghỉ chức, bỏ đi Tây Nguyên; giao việc ra báo cho 3 trưởng ban: Ngọc Trai (Lư luận phê b́nh) Ngô Ngọc Bội (văn) Vơ Văn Trực (thơ) ông Hồng Phi bấy giờ là trưởng ban nghệ thuật, ông Ngô Vĩnh Viễn (bút danh: Nguyễn Vĩnh, không phải Nguyễn Vĩnh Viễn như TKB nói) th́ không dính dáng ǵ đến Tướng về hưu.. Dù ông Ngô Ngọc Bội nói ông đă tự ư đưa nó từ sơ mi đi nhà in, nhưng không hẳn như vậy. Ngô Ngọc Bội có đưa cho sếp sắp về đọc; đó là kinh nghiệm già dặn của người làm báo và chưa hề có quyền tự quyết định bao giờ. Ngay cho đến bây giờ cũng thế thôi. Riêng về Khách ở quê ra th́ ông Bội sai hoàn toàn. Chính ông kể cho tôi nghe rằng, ông đă thuyết phục Đào Vũ: "Nó là đại tá, hàm chức bằng mấy ông; in ra có ǵ nó chịu chứ ḿnh ông chịu à?". Như thế, là Đào Vũ chịu trách nhiệm khi kư in “Khách ở quê ra” chứ không phải Ngô Ngọc Bội tự ư.

Nhưng, Nguyên Ngọc - người tạo gió trong văn học, góp gió nhiệt tâm của ḿnh vào gió lớn thời đại để ngon cờ văn học được phất lên mạnh mẽ; cũng chính là người làm hỏng, làm chậm đà đổi mới của văn học.
V́ sao như vậy?

Trước hết, do cá tính nghệ sỹ của ông. Nhà văn H P kể: “Cái tính thằng này (ư nói NN, họ là bạn bè) nó thế. Họp chi bộ kiểm điểm một đảng viên bóp vú một cô, khiến cô ấy tức tối, mỗi người thường chỉ nói một câu góp ư tác phong chung chung. Riêng nó nói gần hết buổi họp và sau khi chỉ trích cái sai một cách gay gắt, nó thường nâng quan điểm lên thành anh đă coi phụ nữ như một thứ đồ chơi, chỉ có bọn tư sản mới thế!”. Vâng, Nguyên Ngọc là người trung thực và triệt để; khi cũ, cũ một cách hồn nhiên (tôi đă rất ngạc nhiên khi đă ngoài 60 ông vẫn c̣n thích được Đất nước đứng lên của ḿnh, lạ!); khi mới, mới đến nóng gắt, đến khó chịu và dễ gây sốc. Ông khen Nguyễn Huy Thiệp, Phạm Thị Hoài, Đỗ Hoàng Diệu nồng nhiệt và bất chấp rủi ro; khen hết ḿnh. Và trong 3 trường hợp này th́ ông đúng, đặc biệt về ngôn ngữ; c̣n Trần Kinh Bắc sai; nhưng người như ông th́ tôi rất khó làm cho ông hiểu v́ sao đó là ngôn ngữ mới của văn chương.

Vào năm 1990, tôi ngẫu nhiên có bản tiếng Việt cuốn sách tập hợp các bài viết về quá tŕnh làm tan ră hệ thống XHCN của báo chí Liên Xô. Tác giả là Liakhachob, UV Bộ CT, ĐCSLX. Tôi bắt đầu lo lắng. Và thế là tôi đă dự cảm đúng. Rất nhiều cán bộ bảo thủ có cơ hội thuận lợi để phản đối đổi mới. Họ thừa biết nhà văn Việt Nam (khác đồng nghiệp các nước Đông Âu) không bao giờ có đủ bạn đọc để tạo thành một thế lực; nhiều lắm th́ chỉ có thể phủ nhận thành tựu văn học của HXT, NĐT, NXS và khoảng dăm bẩy ông nữa. Nhưng cũng chính v́ quyền lợi của một nhóm người này mà họ đă co cụm lại, thuyết phục tổ chức và lănh đạo tối cao với cuốn sách của Liakhachob làm hậu thuẫn, họ đă thay được Trần Độ và Nguyên Ngọc.

Nhưng Nguyên Ngọc có lỗi không? Có đấy. Với cá tính triệt để và cực đoan, ông đă đập cho tơi bời, cho tan nát niềm nghi ngờ của ông Đặng Bửu v́ đă chót nghi ngờ sự thật của kư sự Cái đêm hôm ấy đêm ǵ? Cái người nhân danh dân chủ này lại mất dân chủ một cách trắng trợn đến thế, là một bi kịch của trí thức nước nhà chứ không riêng ǵ một ḿnh Nguyên Ngọc, tôi nghĩ thế. Mặt khác, cái lư cố ǵ mà Tổng biên tập tờ báo của Hội lại không đăng, nhất định không đăng nghị quyết của BCH Hội nhận định và chấn chỉnh báo Văn nghệ của Hội; nó có khác ǵ ông CB an ninh lôi nhà báo AP ra khỏi chỗ làm tin? Vâng, như tôi biết, đó là hai trong các nguyên cớ trực tiếp người ta đă thay Tổng Biên tập Nguyên Ngọc.

Trong một số tác phẩm Trần Kinh Bắc đưa ra mà ông cho là tác phẩm hay nhưng Nguyên Ngọc cho là dở, rồi qua đó kết luận rằng chỉ v́ chúng không thuộc “phe” nên bị Nguyên Ngọc d́m; tôi thấy không đúng. Xin chỉ nói về các tác phẩm tôi có đọc, c̣n, ví dụ chùm truyện ngắn của Nhật Tuấn, tôi không đọc nên không có nhận xét ǵ.

Trong ba cuốn sách được Giải thưởng Hội Nhà văn 1991, tôi có hân hạnh đọc thuê cho (đầu nậu) nhà thơ Đoàn Thị Lam Luyến hai cuốn: Nỗi buồn chiến tranh và Mảnh đất lắm người nhiều ma. Đọc để tư vấn xem có in không và in mỗi cuốn bao nhiêu, mỗi cuốn thù lao 100.000 đ = 0,65 chỉ vàng y. Lại nhận PR thuê cho ông Nguyễn Phan Hách, bấy giờ là Trưởng pḥng của NXB Hội Nhà văn, mỗi cuốn 10.000 đ, cho cuốn Ngoài khơi miền đất hứa và Bến không chồng. Cuốn của Dương Hướng tôi viết nhiệt thành, hết ḷng. C̣n cuốn Ngoài khơi miền đất hứa tôi chỉ chủ ư viết về tính hấp dẫn của nó: Đám người khổ, bị cơ chế cũ hành hạ rủ nhau vượt biên, t́m đến miền đất hứa Hồng Kông, Canada. Nó chả có tư tưởng quái ǵ, loại sách ấy ḿnh viết mỗi tháng vài cuốn tùy sức khỏe, có khi hơn. Nhưng năm ngoái thấy ông Nguyễn Quang Thân bảo nó hay, năm nay lại thấy ông Trần Kinh Bắc bảo nó hay, quái lạ thế! Nhưng, bảo nó hay hoặc bảo nó không hay th́ cũng chưa phải điều cần nói và tranh luận,văn ḿnh vợ người, cổ nhân đă nói. Điều cần nói là các cuốn sách trên đây đă ra đời khi Nguyên Ngọc chỉ c̣n là ủy viên BCH, không c̣n làm thủ lĩnh, đại ca như TKB nói; nên không thể nói chúng thuộc “phe”hay không thuộc phe của ông ấy. Cũng như Bóng đè măi gần đây mới ra đời vậy!

C̣n về cái "Con chó và vụ ly hôn", khốn nạn, bây giờ ai c̣n nhớ đến chuyện đàn bà ngoại t́nh ví chồng cũ như con chó nữa mà ông Trần Kinh Bắc khen? Chị Dạ Ngân là nhà văn có tài, suốt 6 năm qua giữ chuyên mục Tư vấn gia đ́nh cho báo NNVN rất hay; giúp tôi hoàn thành nhiệm vụ xuất sắc, nhân đây xin cảm ơn chị. Nhưng bảo “Con chó và vụ ly hôn” hay th́ tôi nhất thiết không vâng lời. Nó, cùng với Gia đ́nh bé mọn, là những khúc bi ca của khát vọng giải phóng phụ nữ; nhưng âm hưởng th́ cay nghiệt, trịch thượng và cái thói “yêu ai yêu cả bàn chân, ghét ai ghét cả tông nhân họ hàng” th́ thật quả tôi không chịu nổi. Chúng cho thấy nhân cách nhà văn kém cỏi, chủ quan và vô lối. (Dương Thu Hương với Những bông bần ly, Ma Văn Kháng với Ngược ḍng nước lũ, Nguyễn Huy Thiệp với Cún, Cao Tiến Lê với (quên mất tên TP) Vơ Văn Trực với Vết sẹo và cái đầu hói và gần đây NĐM với Hồi kư Nguyễn Đăng Mạnh là những tác phẩm có nhân cách tác giả rất kém, nó là dấu hiệu của ḍng văn học chưa trưởng thành, ở đó luôn luôn là “tôi tốt, nó xấu” “ta thắng, địch thua.”)

V́ bài này liên quan đến bạn đọc của lethieunhon.com vốn rất hay quy tác giả vào phe này phái nọ và sẵn ḷng nghi tác giả ăn tiền hay lấy điểm của cấp trên, nên xin có lời ghi rơ: Nhà văn Nguyên Ngọc và Trần Kinh Bắc làm chứng rằng, suốt thời Nguyên Ngọc làm Tổng biên tập Văn nghệ, tôi không in một chữ nào ở đó. Ông Nguyên Ngọc từng bảo tôi viết lấy vài cái kư rồi lấy về báo Văn nghệ nhưng tôi đă cảm ơn.


Chú thích: Khái niệm "phê b́nh nhân vật" là của Thiếu Sơn, dùng trên Phụ nữ Tân Văn 1931, khi viết chân dung về nhà văn Phan Khôi.
| Thảo luận(16)
Doanh nhân c̣m
24/09/2008 20:09
Tôi chỉ là chủ một doanh nghiệp c̣m thuộc lĩnh vực nông nghiệp, vốn từng biết và gặp bác nhà văn Văn Chinh nhiều lần, nhất là vào những dịp trước ngày Tết, ngày lễ. Tôi cũng không quen biết nhiều các nhà văn nhưng lại rùng ḿnh khi đọc đoạn văn ông Văn Chinh hạ bút trong bài viết trên đây: " Chúng cho thấy nhân cách nhà văn kém cỏi, chủ quan và vô lối. (Dương Thu Hương với Những bông bần ly, Ma Văn Kháng với Ngược ḍng nước lũ, Nguyễn Huy Thiệp với Cún, Cao Tiến Lê với (quên mất tên TP) Vơ Văn Trực với Vết sẹo và cái đầu hói và gần đây NĐM với Hồi kư Nguyễn Đăng Mạnh là những tác phẩm có nhân cách tác giả rất kém, nó là dấu hiệu của ḍng văn học chưa trưởng thành, ở đó luôn luôn là “tôi tốt, nó xấu” “ta thắng, địch thua.”)
Th́ ra theo bác VC th́ Dương Thu Hương, Ma Văn Kháng, Nguyễn Huy Thiệp, Cao Tiến Lê, Vơ Văn Trực và Nguyễn Đăng Mạnh là những nhà văn đă viết ra "những tác phẩm có nhân cách tác giả rất kém"ư?.
Thú thực đây là lần đầu tiên tôi nghe một người duy nhất là ông Văn Chinh b́nh luận nhân cách của những nhà văn tên tuổi đáng nể này. Và tôi bỗng muốn được nghe chính ông VC b́nh luận về bản thân xem sao. Như đă nói trên, tuy không đọc được nhiều nhưng tôi lại rất hiểu và biết ông VC trên cương vị một nhà báo và tôi nghĩ ḿnh có thể đánh giá dược ông VC có thành thật hay không( Một doanh nhân thuộc lĩnh vực NN)
Văn Chinh
24/09/2008 16:34
Dạ thưa chị Dạ Ngân, như tôi đă nói, chị là nhà văn có tài. Nhưng ông TKB lại đưa một trong hai cái dở của chị ra mà khen rồi bảo nó hay thế mà chỉ v́ không thuộc “phe” ḿnh nên NN không khen, nên tôi mới nói lại. Thành ra chị bị cháy thành vạ lây. Mà, chị đâu có lạ VC? Đă nói, nói luôn, để không bao giờ c̣n phải nói đến nữa. Xin lỗi nghe!
C̣n bạn Phan Long, xin thưa, tôi không có ư định tôn bất cứ ai là nhất đẳng tôn sư. Một lần thấy Nguyên Ngọc khen khoảng ngót 100 nhà văn, thấy tên tôi trước dấu chấm lửng ra ư là c̣n nữa, vợ tôi đă giễu khiến tôi buồn mất mấy năm rồi ngượng quá, xấu hổ quá nên bỏ nhau rồi.
namhoai
24/09/2008 16:19
Cảm thấy các bác văn nhiều hơi quá (rỗi quá) để qua lại ... xỏ nhau. Nên nh́n nhau bằng con mắt người hơn ..., hoặc nên đọc thêm sách học làm ... văn (làm người). Những việc vô bổ này chỉ làm chúng em ngại rồi đâm chán xem các bác. Muốn ghé qua chấm cơm của anh Nhơn để học thêm, mà được ít quá. Bác Lập cũng rảnh, tưởng bác chẳng để ư ǵ tới những việc vụn này lâu rồi.
Nguyễn Quang Lập
24/09/2008 15:58
Ối ông ( bà) Lập Ngôn ơi, tôi có tranh luận ǵ đâu. Đọc VC, TKB và những cái c̣m th́ tôi có ư kiến chung chung vậy thôi. Nh́n nhận Nguyên Ngọc cho công bằng, tránh sổ toẹt hay tâng bốc, ư tôi vậy thôi mà. Hễ nghe ai nói nghịch nhĩ th́ mắng như tát nước, tranh luận kiểu như vậy th́ mới hay a?
Bọ Lập
Hạnh Hoa
24/09/2008 15:19
Thưa nhà thơ Lê Thiếu Nhơn,

Tôi đọc lethieunhon.com thường xuyên. Tôi thấy đây là một trang web cá nhân mà rất sống động và có ích hơn một số báo chí văn nghệ ở nước ta.
Phần phản hồi của bạn đọc là phần rất hấp dẫn. Nhưng những phản hồi đó cũng làm cho những người yếu bóng vía sợ chết khiếp. Thế nhưng chính những phản hồi của người đọc đă cho thấy một phần sự thật của nhiều tác phẩm và nhiều tác giả. Nó cũng làm cho những ông làm ít mà nói nhiều phải giật ḿnh. Thời nay, có quá nhiều phương tiện để mọi người phát ngôn. V́ thế mà nhiều ông xưa nay nói về ḿnh ghê quá th́ bây giờ cũng phải dè chừng. Sự thật cần phải được phơi bày đầy đủ. Nhưng nếu những người phản hồi dùng tên thật th́ tác dụng sẽ tốt hơn. Mặc dù tôi biết nói thật với tên thật của ḿnh là rất khó.
Chúc nhà thơ mạnh khỏe.

Đỗ Thị Hạnh Hoa
tamhue
24/09/2008 14:56
Văn Chinh ơi hỡi Văn Chinh. Ngỡ mắt mũi chú mày tinh. Nào ngờ trông gà hóa cuốc!
Tamhue mạn phép cợt Văn Chinh một câu, gọi là “trả đũa” ông bạn đồng hương đă “bêu” lên đầu bài về Nguyên Ngọc rằng “Ông Tamhue tinh tường lần này th́ nhầm…”
Chính là Chinh nhầm! Đọc bài của Trần Kinh Bắc, thấy trích dẫn, viện dẫn tác phẩm và ư kiến của ông Thân và bà Ngân quá nhiều lần…, ông Chinh liền…vơ đoán. Giở vơ ra, ắt ng̣i bút văn mất thăng bằng. Nên ư tứ, câu chữ của ông Chinh nhiều lúc vơ biền thiên thẹo (lại đưa cả cái tuổi ngoại 70…tưởng tượng của ông…Bắc nữa trời ạ!). Tôi cứ đoán ông Chinh viết không kịp thở, ư nghĩ không theo kịp ngón tay gơ, xong cũng chẳng kịp sửa sang, vội vàng pots đại lên! Nên bỏ sót nhiều lỗi, mà đây đó các bạn thảo luận đă thiện ư chỉ ra…Ông Chinh nên “rút kinh nghiệm” (có nói lại hay không th́ tùy). Và chị Ngân th́ xin hăy lượng t́nh…đồng sự NNVN mà đánh chữ đại xá!
Tuy nhiên, về điều quan trọng nhất, là “công lao Nguyên Ngọc với văn học đổi mới”, th́ Văn Chinh nhiều chỗ căi trúng. Kể cả cái chi tiết đắt giá Ngô Ngọc Bội khôn ngoan đưa bản thảo Tướng về hưu nhờ “sếp Ngọc sắp về” duyệt cho yên tâm…Chính xác và thú vị! Mấy cây bút báo chí cáo già ghê gớm thế, bảo mạng, ranh ma. Bội thế, Chinh thế, mà ngay cả Tamhue nếu có làm báo th́ cũng thế thôi!
Có một ư tôi muốn "căi" khi Văn Chinh "dám" nhận xét rằng: "Bạn đọc của lethieunhon.com vốn rất hay quy tác giả vào phe này phái nọ…” Tamhue bọn tôi không bè phái đâu nghe! Bằng chứng là ngay cái “vụ Nguyên Ngọc” này, nhiều ư kiến biện hộ đúng mức cho NN đấy chứ. Nguyễn Xuân Diện này, Nguyễn Quang Lập này , Sáu C̣i này , và cả Tamhue tôi nữa chớ!
Binh Nhi
24/09/2008 14:26
Hàn Phi Tử: "Vua nước Vệ thích cưỡi ngựa nên rất yêu ngựa. Vua nước Tần thích đánh nhau nên rất yêu trẻ con". Bài ông Văn Chinh thành thật tiết lộ cho ta biết rằng ông Nguyên Ngọc rất yêu "con em", "đệ tử", "bộ hạ". Tôi chú ư chi tiết Văn Chinh cho biết trong bài rằng " . Chính ông đă gần như nói và dịch (qua Pháp văn) tóm tắt tác phẩm Sống mà nhớ lấy, Tiền cho Maria của Raputin cho tôi nghe, dịch miễn phí và say sưa, tại căn pḥng đạm bạc và nghèo túng của ḿnh, mùa hè 1983."! Ông NN có rất nhiều đệ tử. Nhưng loại đệ tử mà được ông dịch mồm miễn phí cho nghe mấy bộ tiểu thuyết dày th́ chắc chỉ đếm được trên đốt ngón tay, hoặc chỉ mỗi ḿnh ông Văn Chinh. Nếu ai đă dịh sách th́ hẳn biết rằng nếu không có t́nh yêu vô bờ bến đối với đệ tử, không mấy người có thể tử công phu như thế!
Nguyễn Anh Tuấn
24/09/2008 13:51
Tôi là lớp hậu sinh. Ngày c̣n học phổ thông, qua "Rừng xà nu" kính kính Nguyên Ngọc lắm lắm. Nhưng đến đọc "Bóng đè" được Nguyên Ngọc bốc tít lên trời, th́ lúc đầu tôi há miệng ngạc nhiên. Sau nghe ít nhiều ́ xùm th́ thần tượng bay đâu mất. Nhưng nói chi th́ nói, công lao của Nguyên Ngọc đối với Văn học Việt là không thể phủ nhận. Nhưng Nguyên Ngọc là người phất cờ đổi mới văn học th́ tôi c̣n nghi ngờ!
Lập Ngôn
24/09/2008 13:44
Ong Nguyễn Quang Lập chớ có chụp mũ một cách hồ đố. Tôi đọc kỹ bài viết không thấy ông TKB "sổ toẹt công lao " của ông Nguyên Ngọc mà chỉ đặt vấn đề tranh luận với ông ấy về nhũng nhận định văn học thời kỳ 1975-1985, nhất là sự phủ nhận tiểu thuyết thời kỳ đó của ông Nguyên Ngọc. Tại sao cứ "phê b́nh ngừoi có công" lại bị vu là "sổ toẹt công lao " ? Tranh luận kiểu ǵ mà kỳ vậy ?
Bến văn
24/09/2008 13:38
Tôi không biết nội t́nh của Báo Văn nghệ mọi thời nhưng tôi biết Nguyên Ngọc là tác giả bản đề dẫn từng bị người ta đánh.trong khi ông Khải sợ chạy mất dép luôn.Theo dơi cuộc tranh căi về Nguyên Ngọc trên Lethieunhon.com,tôi thấy ông Văn Chinh hơi cơ hội khi dùng mẹo" mượn đường diệt Quắc". Và tôi sực nhớ Đại hội Nhà văn lần thứ V (1996), sau phát biểu của Hoàng Minh Tường th́ đến Văn Chinh. Hôm ấy vui quá là vui! Không biết ông Văn Chinh có nhớ chuyện này không nhỉ?

Lethieunhon.com
Top
« Next Oldest | Thảo luận các vấn đề văn học | Next Newest »
DealsFor.me - The best sales, coupons, and discounts for you

Topic Options Quick Reply




Hosted for free by InvisionFree* (Terms of Use: Updated 2/10/2010) | Powered by Invision Power Board v1.3 Final © 2003 IPS, Inc.
Page creation time: 0.2172 seconds | Archive