GẶP LẠI TUỔI HAI MƯƠI
Thơ Kiều Anh Hương
Nhà Xuất bản Hội Nhà Văn-2001

Bài giới thiệu của cố nhà thơ Phạm Tiến Duật về tâp thơ : Gặp lại tuổi 20




THÊM MỘT NHÀ THƠ CHIẾN SĨ

Phạm Tiến Duật

Kiều Anh Hương kém tôi hơn chục tuổi nhưng vào chiến trường Miền Nam chỉ sau tôi ba năm. Nhưng trước sau mà làm ǵ, chính Kiều Anh Hương nói thế, cao thấp mà làm ǵ, chỉ có trái tim bè bạn/ mới nhận ra nhau/ giữa cuộc đời thừơng. Đúng là như vậy, những người chiến sĩ cùng một chiến trường ngày nào, bây giờ gặp nhau giữa chốn ồn ào, liệu c̣n nhận ra nhau ? Cái áo xanh ngày nào không c̣n. Không c̣n khói bụi bám trên tóc, trên vai. Cả màu xanh sốt rét nữa. Thoáng đấy mà đă mấy chục năm trôi qua. Tất cả có thể sẽ thành quá khứ nhưng trái tim đồng đội ngày nào th́ vẫn vẹn nguyên :

Tôi thắp lên thơ tôi một nén trầm
Để nhớ về bao đồng đội
Họ đă sống một thời sáng choang quả cảm
Không sợ đói nghèo
Chỉ sợ không được đi đánh giặc
Chiến trường hơn mọi bài ca !

Bây giờ lớp người sinh sau năm 1975 đọc những ḍng trên đây không hoàn toàn dễ hiểu, đặc biệt là hai ḍng cuối của đoạn thơ trên. Phải lắng nghe lại nhịp tim của cả một dân tộc một thời mới thấy sự giản dị đến ghê người trong cảm xúc của cả một cộng đồng của thời bom lửa ấy. Phải nhớ lại, đọc lại những lá thư từ tuyến đầu Tổ Quốc với tội ác chồng chất của giặc Mỹ và những cỗ máy chém lưu động của những tháng năm đau thương ấy.
Vâng, trước khi đọc thơ của một tác giả nào đó, với tôi, cần có hai thứ : một chén nước trà và một chút quá khứ của tác giả.
Kiều Anh Hương ( tên thật là Kiều Đ́nh Kiểm ) sinh ngày 26 tháng 7 năm 1953, quê ở xă Đức Hồng, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh. Tôi đă qua lại và đă có những năm tháng ở Hà Tĩnh mà không nhớ được Đức Hồng là ở vùng nào. Cái vạt đất Đức Thọ-Can Lộc là vạt đất có Huy Cận, có Xuân Diệu mà tôi có lần đă lần t́m trong mưa để xem làng xóm quê hương những người mà tôi trân trọng. Đức Thọ là huyện sớm có nghề buôn bán và cũng là huyện giàu có của Hà Tĩnh mà không thấy dấu vết trong mỗi ngôi nhà. Nghèo, rất nghèo. Chỉ có lạ một nỗi là câu hát dân gian, từ trẻ con đến người lớn ai cũng thuộc. Có lẽ Kiều Anh Hương cũng đă được lớn lên trong bầu không khí dân gian kỳ lạ ấy của quê ḿnh.
Bây giờ th́ anh đă là một kỹ sư hoá dầu. Tôi không biết một chút nào về công việc của anh. Rằng trị số ốctan trong loại xăng này th́ thế nào mà độ bốc hơi trong loại xăng kia th́ thế nào ? Không, tôi nghĩ rằng điều duy nhất trong nghề nghiệp sau chiến tranh liên quan đến thơ của chính tác giả cũng là quá khứ. Chỉ khác một điều là quá khứ của cacbon ép qua bao thiên niên kỷ th́ thành than đá, thành xăng dầu mà quá khứ của chiến tranh ép qua thời gian cũng biến thành thơ. Hai thứ đều cháy được, một đằng cháy thành lửa có ngọn mà một đằng cháy ch́m.
Suốt từ năm 1971, Kiều Anh Hương tham gia nhiều trận đánh ác liệt ở vùng đất nóng bỏng Quảng Trị về dải đất dài đông và tây Thừa Thiên Huế. Những trận mở màn của thời kỳ mà khi ấy gọi là Tổng tiến công và nổi dậy đồng loạt bắt đầu từ năm 1972 ở Trị -Thiên tôi cũng có mặt ở đó. Và cũng chỉ từ năm 1972 thôi, đường Trường Sơn-đường Hồ Chí Minh mới có thể lật cánh sang đông và mới thực sự có tuyến Trường Sơn Đông mà tôi nói trong thơ từ mấy năm trước đó. Kiều Anh Hương và các đồng đội của anh đă góp công mở rộng tuyến đường mang tên Bác.
Nhưng, Trường Sơn, Trường Sơn ơi !
Măi c̣n đó nỗi đau
Những chồi non quặn ḿnh trong lửa độc
Ta kiêu hănh
Đi tới tận cùng của ngày toàn thắng
nhưng mỗi khi nhớ về những cánh rừng
trụi lá
Chĩa lên trời xanh như triệu triệu cánh tay
Khẳng khiu đen đủi
Có khi nào ḷng ta chợt hỏi
Rừng ơi, người có trách ta ?
Cái lạ trong những ḍng thơ ấy là có chứa sự day dứt dành cho tương lai. Phải có tấm ḷng nồng nàn yêu mảnh đất mẹ hiền của ngh́n đời đến mức độ nào mới có thể nh́n núi non của thời bom lửa như vậy.
Tôi đọc Kiều Anh Hương và tôi khép tập sách lại mà tự hỏi ; tại sao bây giờ ḿnh mới đọc người chiến sĩ này. Mà thực ra Kiều Anh Hương đă từng có giải thưởng văn học ngay trong chiến tranh. Năm 1973, truyện ngắn của Kiều Anh Hương đă nhận giải của Văn Nghệ Quân Giải Phóng Trị Thiên Huế. Và thơ nữa, anh từng nhận giải cao nhất của Văn nghệ Thành phố Huế trước giải phóng, ấy là chưa nói đến một lĩnh vực khác là sáng tác âm nhạc.
Ca khúc của Kiều Anh Hương đă tới với nhiều người và đă có giải thưởng, cả trong và ngoài quân đội. Nhưng ở vào thời kỳ thị trường này rất khó lắng nghe nhau. Ngày nào chỉ gọi một tiếng đồng đội đă nghe thấy, bây giờ ồn ào quá, gọi năm bảy tiếng mà bạn bè vẫn không nghe. Trong đời thường cũng vậy, mà trong sáng tác cũng vậy, nghe điệu mà tâm hồn chiến sĩ của anh đă run rẩy trong nhịp đập của tôi. Tôi reo lên rằng, thế là, lại thêm được một nhà thơ chiến sĩ.
Ở chiến trường về
Tôi chẳng thể nào tin
Hạnh phúc lớn, chưa kịp lau nước mắt
Mẹ và Em lại...
Tôi trích không hết câu. Xin bạn hăy đọc nốt trong bài thơ Thời Hậu Chiến. ( Đất Làng )
Phải là người của hôm nay mới đau cái đau của những ǵ mà cả chặng đường dài Đất Nước lo toan. Cái điều tôi muốn ghi nhận ở đây là nghệ thuật thơ, kỹ thuật thơ, mà làm ǵ khi đă có tâm hồn? Không, không thể không nói v́ đó là điều cuối cùng và quan trọng nhất. Hê-ghen nói : " H́nh thức là cái đầu tiên và là cuối cùng để con người ta gặp được Thượng đế. " Có dầu mỏ mà không có giàn khoan th́ làm sao có thể khai thác được. Kỹ thuật trong thơ giống như cái giàn khoan trong ngành dầu khí vậy.

Giữa rừng, sương vẫn giăng đầy
Xế chiều nắng mới rắc đầy lối đi
...

Mồ hôi đẫm ướt ba lô
Súng quàng vai, lá nhấp nhô điệp trùng.

Lục bát trong " ở rừng " như vậy là đạt được độ nhuần nhuyễn.
Tôi thấy Kiều Anh Hương rạt rào trong thể bốn chữ :
Cái hầm chênh vênh
Trên đèo chênh vênh
Của ba chiến sĩ
Mở đường công binh..

Nhưng cái mạnh của anh là thơ chuyển thể và thơ tự do. Có thể nhận xét rằng, từ tâm hồn đến con chữ, Kiều Anh Hương đă có được một cuộc hành tŕnh tỉ mỉ. Tất nhiên, không có một sự vật nào là toàn bích hoàn toàn. Nhưng tôi hoàn toàn tin rằng trên con đường vất vả của nghệ thuật, Kiều Anh Hương sẽ c̣n có nhiều đóng góp mới với tư chất của một nhà thơ chiến sĩ.

Hà nội, tháng bảy năm 2001


Phạm Tiến Duật

Attached Image (Click thumbnail to expand)

CÁC BÀI THƠ ĐĂ IN TRONG TẬP : GẶP LẠI TUỔI 20


1. VÙNG TRỜI THÁNH THIỆN
Tặng vợ


Núi sông vốn chẳng cắt chia
Biên cương cũng không tự có ...
Như Anh và Em - Bắc Nam đôi ngả
Bỗng ở trong nhau ngót thập niên rồi...

Những lo toan năm tháng đời thường
Như tấm áo chật choàng lên khát vọng...
Chỉ sợ trái tim ḿnh nhỏ hẹp
Không đủ ngân rung phím nhạc cuộc đời...

Dẫu đến ngàn ước vọng cũng vậy thôi
Giông băo sẽ tan và bầu trời tĩnh lặng
Giây lát ấy cuộc đời hơn cơi mộng
Ta bỗng nhận ra nhau
Thanh thản buổi ban đầu...

Hà nội- 18/10/1991.


2. CAO THẤP


Ngày xưa,
thuở chúng ḿnh đi học,
mỗi lần xếp hàng vào lớp
thấy rơ
- đứa thấp
- đứa cao !

Một năm qua rồi,
chúng ḿnh so vai,
xếp hàng lên lớp
thấy rơ
- đứa trước
- đứa sau !

Tuổi học tṛ,
giấy trắng
mực đen
khát khao
mơ mộng...

Và bây giờ,
chúng ḿnh lớn lên,
những trang đời
úp mở ...
những đồng tiền
đỏ đen
sấp ngửa...

Dối trá và sự thật
Nghèo hèn và hiển vinh...
Số phận chăng ?
Ai tỏ,
Ai tường ?

Chỉ có trái tim bè bạn
Mới nhận ra nhau
giữa cuộc đời thường !

Tháng 11/1991
Kiều Anh Hương

3. ở chiến trường về

ở chiến trường về
Anh có ǵ đâu
Một cuốn sổ thơ
Một cây đàn gỗ
Thơ chưa chép hết mùa chiến dịch
Cây đàn rung phím nhạc học tṛ...

Cuốn sổ thơ sờn mép bên ḿnh
( Bạn của lính - tháng năm tâm huyết )
Cây đàn gỗ vui buồn gơ nhịp
Hành quân xa...
Năm tháng hành quân xa...

***
ở chiến trường về
Anh có ǵ đâu
Da c̣n ngái xanh
Môi c̣n ngái tím...
Chữ thầy mười năm
Rụng đầy sau vai áo
Hoa cà, hoa cải ... sốt rừng !

ở chiến trường về
Chẳng có ǵ đâu ?
Ba lô rỗng, áo quần vừa nghiêm -nghỉ
Chỉ có trái tim vẫn hồng nguyên sắc đỏ
Và những khát khao mang nặng suốt cuộc đời !

12.1976 -12.1980


4. Gặp bạn
( Thân tặng V- GS-TS )


Ngày chúng ḿnh ra đi
Mùa hè vẫn c̣n rất trẻ...
Kỷ niệm về xóm nghèo, lán nhỏ
Bom thù đốt trụi lớp 10D

Chia tay nhau, lệ chẳng đẫm mi
Mà mắt ai mỏi bờ vai níu lại
Ta chợt nghĩ sẽ là măi măi ..
Mùa thu chỉ c̣n trong giấc mơ thôi !
***
Chiến trường dài, năm tháng nhân đôi
Không nhớ hết bao mùa súng nổ
Những mùa thu cháy khô mái núi
Vơng đầu non, gối xép balô...

Ta đă đi qua những cao điểm mùa khô
Lả ḿnh trong chót cùng khát, đói
 Măng cụt, sầu riêng ...
Đất rừng nào, đồng đội ta nằm lại
Giữa ngàn sâu, cánh vơng lạnh tờ...

Chiến trận nào, ta đă dong cờ,
Le te một thời con trẻ
Ôi, những thằng bạn giỏi giang nhất lớp
Đă ra đi không hề tiếc mùa thu.. ?

Vẫn biết chiến tranh, có kẻ ở người đi !
Day dứt một thời băo táp....
Mà sao vẫn mặn chát
Nông sâu nỗi biển đời.. .

Bạn ơi, áo lính chẳng hề bạc đâu !
Thật vinh hạnh được làm tṛ của bạn
Những tâm hồn sáng choang quả cảm
Đang trở về với cả mùa thu..

Ta bỗng nghe trong gió lạnh đầu mùa ..
Trái tim hát giữa ḍng máu đỏ
Giữa đại ngàn
Giữa Trường Sơn
Độc thoại
Những lời giải về cuộc đời
C̣n chặt hơn thuật toán...
***
Ngẩng cao đầu nơi giảng đường xanh...
Sau năm một chín bảy lăm ( 1975 )
Tôi chợt nhớ về mùa hạ
Năm " Một - chín - bảy - mươi ..." !

Hà nội 9.1976
Kiều Anh hương

5. Tặng em gái Ngọc Hà
Thân tặng MN


Ngập ngừng măi đôi chân
Người đi giữa làng hoa và tự hỏi:
- Ngày hay đêm ?
Nụ hoa không hề nói...

Lối nhỏ ấy bỗng thành kỷ niệm
Đất Ngọc Hà, nơi em tôi sống tuổi thiếu niên
Bỗng là đất gọi hồn tôi trở lại
Với những câu thơ day dứt một đời...

Năm tháng rồi... năm tháng cứ dần trôi...
Câu thơ nào túi ba lô trĩu nặng ?
Câu thơ nào viết cho đồng đội ?
Tôi nhọc nhằn gom góp giữa rừng sâu... ?

Bài thơ nào viết cho Mẹ và Em ?
Lời chân thật bỗng trở thành xa lạ
Cuộc sống mới cứ ù à, ù ập....
Tôi bỗng trở thành cái gai trong mắt em ?

Bài thơ cứ vô t́nh
Nên năm tháng dần quên
Em bỗng ra đi và trở thành thiếu phụ
Tôi ở lại với câu thơ dang dở
Chợt nhớ rừng xanh cháy đỏ một thời...
***
Thơ viết xưa rồi
Mà chẳng thể nào quên
Lật lại thời gian bỗng thấy ḿnh khờ dại
ước ǵ bạn lính xưa sống măi
Để được yêu hơn ḿnh đă yêu....

Để có ngày cho Tôi và Em
Năm tháng trẻ trung như sắc lá
Nụ cười chia vào khoé mắt
Sau ṿm cửa xanh là một khoảng trời...

Trường ĐH Bách khoa Hà nội
11.1977-1996

6. Ngày hẹn cưới



Tháng bảy anh ôm vào ḷng một khoảng trời xanh
Hạnh phúc như một vầng mây ấm
Nhưng tháng bảy này anh lại ôm vào ḷng ngọn lửa
Đang bùng lên trên mặt chiến hào...

Ngày cưới Em ơi đành hẹn mùa sau !

Thượng Đức tháng 7/1974


7. Hoa Gạo


Sáng nay em đến lớp
Hoa gạo đỏ lưng trời
Cánh chim về ríu rít
Giữa khoảng đời sáng tươi.

Trên tầng cao lộng gió
Hoa gạo vượt lên rồi
Đỏ hồng như sắc máu
Như lửa t́nh đang khơi.

Sáng nay ai ra đi...
Sân ga người đưa tiễn
Bông gạo hiền khiêm tốn
Đậu trên túi ba lô.

Biên giới này mùa xuân
Nhớ nhau người yêu nhé
Đừng quên bông gạo đỏ
Âm thầm ta trao nhau.

Giảng đường Bách khoa
10.1979

8. CÁI NIÊU ĐÁT


Cái niêu đất của Mẹ tôi đă bể lâu rồi,
răng mà chắp lại được...
Ôi, cái niêu đất của một thời xa ngái
Tôi mang theo suốt dọc cuộc đời ...

Mẹ chẳng c̣n và cả Em tôi
Cát bụi lại hoàn cát bụi ...
***
Ngày ấy, vẫn như c̣n tinh khôi,
Và chiến tranh như chưa hề có
Cao xanh một khoảng trời
Phiên chợ làng bé nhỏ
Bóng mẹ gầy lơ mơ,
áo nâu nhạt xênh xang...
Đ̣n triêng quẩy hai đầu phiên chợ
Mớ khoai non cầm bữa...
Mẹ tiện tằn sắm cái niêu con,
Đợi Cu Tí về ....
Kho con cá tộ....
Đợi Cu Tư về ngô rang rang nở
Đợi Cu Tư về sáng tưng hàm răng...

Nào ngờ, bỗng có một ngày
Bụi đất quầng lên,
Cùng đoàn quân nam tiến
Âm vang xe xích,
Âm vang khúc quân hành
Trùng trùng những gương mặt lính trẻ,
Đứa nào cũng tựa hồ Cu Tư
Đang vẫy chào, tạm biệt người thương ...

Đôi mắt nhỏ nhăn nheo,
Mẹ dơi theo, dơi theo ..
( Linh cảm trái tim mách bảo
mẹ sẽ gặp Cu Tư nhà ḿnh...)

Đất -Trời lặng thinh, lặng thinh...
Và Mẹ bỗng nhận ra ..
Cơn lốc như ào qua trước mặt
Mẹ nhào theo đoàn xe
Cả binh đoàn nhoè trong nước mắt
Cái niêu đất một đời cực nhọc
Từ từ rớt lại sau lưng
Vỡ tan tành mặt đất...
***
Cắt từng khúc ruột để chia ly
Nuốt từng tiếng khóc để ra đi
Đất nước đă ngàn ngày như thế,
Mẹ biết, nhưng không thể
Máu chảy ruột mềm !

Con ơi,
Sẽ có một ngày
Không c̣n bom rơi, đạn nổ
Mẹ sẽ đợi con về
Để lại được thức canh giấc ngủ
Cho con từng sáng, từng chiều
Không lỡ buối đến trường, đến lớp ...

***
Bây giờ mặt đất đă xanh liền
Cái niêu đất thuở nào biết ai c̣n nhớ ?
Khúc khải hoàn âm vang một thuở
Bỗng lạc rơi một nốt trầm
Vỡ tan tành mặt đất....

Mẹ chẳng c̣n,
và cả Em tôi,
Cát bụi lại hoàn cát bụi ...
Chỉ c̣n lại những mảnh vỡ ngày xưa
Từ cái niêu đất của Mẹ
Tôi nhọc nhằn ghép lại cho thơ
Để mặt đất xanh liền một dải ..

Ôi cái niêu đất một thời xa ngái !

Hà Tĩnh tháng 5.1971 - Hà nội tháng 07.1996
Kiều Anh Hương

9. NÓI VỚI EM NHƯ THẾ NÀO ĐÂY ?


Nói với em như thế nào đây ?
Cháy sạch rồi
những trang thơ anh viết...

Người xưa yêu nhau có câu ví bắc cầu
Có dải yếm lụa đào nhắn gởi
Có quan họ theo về bến đợi
Có chiếc nón bài thơ lúng liếng trao nhau...

C̣n bây giờ,
Anh biết nói với em như thế nào em ơi !
Câu ví người xưa anh chưa học được,
Quan họ th́ anh không biết hát
Những vần thơ viết tiếp run run...

Để anh bắc sang bên đó nắng xanh
Âm thanh thật hồng, thời gian thật tím
Qua cầu em đừng làm rơi nón,
Để bài thơ anh theo sang bên...

10.10.1980



10. SUY TƯ TRƯỜNG SƠN


Con đường ta đi trong mù sương
Bom thù dội, cháy lưng đèo trước mặt
Con gơ kiến cúi đầu: Cộc ! Cộc !
Bên gốc thông khói cuộn hương buồn

Con tắc kè đếm thời gian vô tận, vô cùng !
Con khỉ sải từng cánh tay
Đếm cây rừng cao thấp
Con hổ lặng thinh bên rừng già hun hút
Nín chờ những bàn chân người lính đi qua ...

Con nhện chăng tơ, rối cả mắt trẻ trai
Con mối đùn lên làm nấm mồ khô khốc ?
Chỉ có những câu thơ trong cổ tích
Làm dịu nỗi đau của rừng..

Khi tiếng chim cu gáy vọng cuối đường
Là khi chú tắc kè
Giă vào đêm thăm thẳm ..
ánh sáng chói vàng trong tầm mắt
Bỗng tối sầm sau vách núi thung sâu !

Đường hành quân vẫn sóng bể trào dâng
Rừng che nắng, che mưa
Che bom và che lửa
Bên vết máu bầm đen sót lại
Một cánh phong lan thơm thoảng cuối đèo
Lặng lẽ xua đi hương khói độc ..

Nhưng Trường sơn, Trường sơn ơi !
Măi c̣n đó một nỗi đau
Những chồi non quặn ḿnh trong lửa độc
Ta kiêu hănh
Đi tới tận cùng của ngày toàn thắng
Nhưng mỗi khi nhớ về những cánh rừng
Trụi lá,
Chĩa lên trời xanh như triệu triệu cánh tay
Khẳng khiu, đen đủi,
Có khi nào ḷng ta chợt hỏi :
Rừng ơi, ngươi có trách ta ?

Trường sơn ơi, người có trách ta ?
Xin đừng hăt nữa lời ngợi ca,
Hăy cứu lấy những ǵ c̣n sót lại !

Hà nội tháng 9.1978
Kiều Anh Hương

11. THÀNH PHỐ THÁNG TƯ


Tôi như lữ khách
Trong Em tháng Tư
Cách biệt hai đầu
Một thời chiến trận

Tôi như lữ khách
Trong Em tháng Tư
Cách biệt hai mùa
Đến - Đi, không hẹn !

Bỗng ngày trở lại
Lang thang đường xưa
Tôi thành lữ khách
Trong Em Tháng-Tư

Như một giấc mơ
Em -Tôi hai nửa
Một nụ hôn đầu
Thắp trong đạn lửa

Giờ Em ở đâu
Biết c̣n thương nhớ
Nụ hôn đầu môi
Cháy trong dang giở

Nụ hôn ngày xưa
Cho tôi một nửa
Thành phố tháng Tư
Cho tôi một nửa

Đỏ trời cờ hoa...

Hà nội, Tháng 01/1998



12. HUẾ



Huế tôi yêu từ thuở có Em
Dẫu trang sử một thời lật giở
Những vương chúa, hoàng thành tráng lệ
Cũng chỉ là cơn gió thoảng qua thôi.

Huế tôi yêu từ thuở biết Em
Trong kư ức có bờ ao, gốc khế
Dẫu nỗi nhớ nhiều khi huyễn hoặc
Như chuyện cổ tích ngày xửa, ngày xưa ...

Huế tôi yêu từ bấy đến chừ,
Không quên được
Ngày cùng nhau đi cắm cờ giải phóng !
Chừ xa ngái một khoảng trời chia cắt
Huế bỗng thành nỗi nhớ của riêng tôi !

Huế tôi yêu từ thuở biết Em....
Khi ôm súng vượt A sầu A lưới...
Huế thành niềm tin cho ngày thắng lợi
Em đón tôi về trước cửa Ngọ Môn...

Huế tôi yêu từ thuở có Em ...
Tháng ba ấy, đúng ngày hai sáu !

Mặt trận tây nam Huế 3/1975

13. ĐÊM KƯ TÚC XÁ
(Đêm B7 - Bách khoa)
Thân tặng Cần



Đêm buông dài suốt hành lang
Một dư âm khẽ cũng ngân vang
Gió vặn ḿnh, thu rung liếp cửa...
Bỗng nhớ bạn xưa, nhớ đại ngàn !

Tiếng đàn ai thảng thốt xa vời
ừ , năm tháng cũng như giấc mộng....
Tấm màn lính quây tṛn kỷ niệm
Vẫn phồng căng hơi thở bốn phương trời...

Biết giờ này bạn ở nơi nào
Rừng biên giới hay sóng xô hải đảo
Mảnh trăng cuối tuần c̣n bên sườn núi
Cánh vơng phập phồng... giấc ngủ có tṛn không ?

Biết giờ này bạn đang ở đâu
Cơn sốt đến chập chờn phiên gác ?
Giặc giă tan rồi, sao chưa về đi học
Cứ để tinh khôi nỗi nhớ học đường ....

12/1977

14. ĐẤT LÀNG


Hát rằng:
Đất cũng chỉ là đất thôi
Mà nơi lúa chín, mà nơi cỏ tràn...
Con c̣ yêu cánh đồng làng
Yêu đời lam lũ mà sang với ḿnh

Bạn ơi, đất cũng hữu t́nh,
Ta yêu đất sẽ hoá ḿnh cho ta ...!


1. THỜI CHA ANH

Đất quê tôi,
sỏi đá cào tướp chân
những mẹ gà chăm chỉ nuôi con.
Tôi lớn lên,
đất đai từ bao đời đă vậy.
Cây lúa ít được sống hết thời con gái,
lơ thơ cánh đồng làng...
Mùa gặt về,
những đụn rơm như nấm đùn lên quanh nhà
mà hạt thóc chẳng bao giờ kín nổi vành cót.
Bữa ăn, chỉ có khoai cơng sắn.
Quả cà, đĩa nhút quanh năm

***
Tháng giêng, tháng hai...
Cái mủng rách mẹ ṃn tay
qua nhà người mượn vay, cầm cố..
Củ khoai non cũng khó
Em đói ăn khóc lả trên nôi
Cha th́ lo ngược rừng
Kiếm củi kịp về chợ chiều đổi sắn...

***
Tháng tám - chọi trâu,
nước lụt dềnh qua làng xóm.
Chị kê bếp lên chơng tre luộc con cá bạc
Em nô đùa thả chiếc thuyền trôi
Cha hết đứng lại ngồi
Mẹ nhẩm tính nợ người chưa trả hết

Lửa cháy trên tay
Mưa dội trên đầu
Hết mùa trọi trâu
Đất làng lại trơ sỏi đá...

Tôi lớn lên,
Đất làng từ bao đời đă vậy !
Tuổi hai mươi mới lần đầu biết đọc
Chữ O tṛn một góc chiến hào....



2. THẾ HỆ CHÚNG TÔI

Thời chúng tôi sống,
sau tiếng gà gáy sáng,
tiếng kẻng ngân vang giục gọi ra đồng,
tiếng đục đạc đàn trâu
âm vang như khúc nhạc dạo ..
Màn sương mờ trắng c̣n buông
Tiếng nghé ọ thương như con trẻ,
Tiếng cút kít xe lăn trên những bờ vùng
Tiếng gọi mạ, gọi phân đoàn người đi cấy
Tiếng nước chảy loong toong
Tiếng rúc rích, ŕ rầm...
Mặt trời kéo màn sương lên
Đất làng dậy bài ca bừng sáng !

Thời chúng tôi sống,
đất làng ấp iu đầy gió mát
Lũ trẻ chăn trâu suốt ngày ca hát
Những bài đồng ca, cô giáo dạy thuộc ḷng
Đất kẻ ô khoanh vùng hợp tác
Những dự án, công tŕnh
đắp đập ngăn sông
Kéo điện, dựng nhà
xây trường học ...
áo vải mộc, màu nâu non nắng nhạt
Mà ḷng người ngan ngát hương thơm...

***
Thời chúng tôi sống,
trang sách b́nh yên
đang lật mở bỗng nhoà máu đỏ.
Đất làng những năm đánh Mỹ
Cũng oằn lên, lửa cháy, bom rơi
Chỉ c̣n Mẹ và Em ra đồng
Hạt thóc chia đôi, hạt thóc chia ba
Tôi nhận phần ḿnh nơi tuyến lửa
Cây lúa biết sống hết sức ḿnh
bằng t́nh yêu của người ở lại
Một nắng, hai sương...
vẫn chưa đủ để có bát cơm
cho người ra phía trước..
Mẹ đội mũ rơm đi cày
Chị khoác súng, gặt dưới tầm pháo sáng
Em lội dọc chiến hào đi học
Đất đai trộn thêm sắt thép
mảnh bom, mảnh pháo giặc thù...


3. THỜI HẬU CHIẾN


ở chiến trường về ,
tôi chẳng thể nào tin.
Hạnh phúc lớn, chưa kịp lau nước mắt
Mẹ và Em lại hành khất lên đường...

Câu hát xưa buồn đến tận bây giờ ?
Xương chất núi để tàn gio bể ?
Đất đă khoanh vùng,
Đất lại xẻ chia
Ḷng người hợp, ḷng người ly tán
Phiên chợ làng thêm người bớt của
Túp lều tranh dựng vội vẹo xiêu...

Lũ trẻ lớn lên không biết cầm cày
Con gái, con trai bỏ làng ra thành phố ...
Vàng thau - trinh trắng.. trao mua
Đă có kẻ lương tâm bán đổi
Nước đục, nước trong... vấy bẩn cánh c̣

Đất làng xót xa ...ngoảnh mặt với trời
Cây lúa lại đói ăn, hơn cả người đang sống !
Nắng mưa, vạn vật đổi thay ?
Nhói đau vết thương người trở lại ....


4. BÂY GIỜ


Rồi cánh cửa cuộc đời
chợt mở,
bắt đầu từ khoán hộ
Ḷng người hiểu nhau hơn
Bưng bát cơm ăn, nhận rơ gương mặt ḿnh
Làng lại thức trước khi gà gọi sáng
Mùa lạc, giục mùa khoai,
Dáng tảo tần của Mẹ xưa lại thấy
Trên tay em nắng cháy mưa dầm
Mồ hôi đổ mà tim đời dịu mát
Chợt yên ḷng trước những nấm mồ bạn xưa...
***
Hát rằng :
Dẫu cho sương gió bời bời
Đất làng ta lại sáng ngời nụ hoa
Bây giờ chẳng phải chia xa
Đất làng đang hát bài ca chính ḿnh

Tay em khiêng đá lấp ngầm,
Nghiêng đồng chắt nước, gieo mầm xuân lên
Nụ cười sáng cả trời đêm
Khát khao lời gió, nỗi niềm ư trăng...

Đèn khuya thơ đă sang trang
Mà sao ḷng dệt ... tơ ḷng... rối tinh
Bạn ơi đất cũng hữu t́nh,
Ta yêu, đất sẽ hoá ḿnh cho ta !

Hà nội 1981
Kiều Anh Hương

15. Ở RỪNG !


Ở rừng thuở mới t́m lên
Người như đă chếnh hơi men quá rồi
Ở rừng thuở mới yêu thôi
Có bao nhiêu chuyện tặng người ḿnh yêu.

Em ơi, cây đến thật nhiều
Nhiều hơn lá rụng bao chiều bà gom ?
Đất th́ sẫm, suối th́ trong
Th́ ra c̣n có rừng bằng, rừng nghiêng...

Rừng nghiêng, mưa cũng rơi nghiêng
Hành quân dép cứ trồi lên gối ḿnh
Tiếng chim vọng ở cuối đường
Biết cơn mưa cũng nửa rừng, mới hay !

Giưă trưa, sương vẫn giăng đầy
Xế chiều nắng mới rắc đầy lối đi
Mồ hôi đẫm ướt ba lô
Súng quàng vai, lá nhấp nhô điệp trùng...

Thương nhau đốt lửa Hoàng Cầm
Đất đai rừng sẽ âm thầm dấu ta
Tiếng con hoẵng tác đồi xa
Biết cơn mưa cũng sắp oà sau thung

Gió th́ lay tán lá rừng
Giấc mơ bên vơng lay từng gốc cây
Vẳng nghe thác dội đâu đây
Bâng khuâng chợt nhớ đêm nay... ngủ rừng !

Trường Sơn 1972
Kiều Anh Hương

16. KHÚC HÁT T̀NH YÊU...


T́nh yêu thật lạ kỳ
Muôn lời không biết nói
T́nh yêu dài năm tháng
Âm thầm trong tim tôi


Nói làm sao Em ơi
Trái tim lời chân thật
Nói làm sao Em ơi
Trái tim đầy túi lửa....


Khi Anh lặng nh́n Em
Nơi đầu nguồn thác đổ
Khi Anh phải xa Em
Gió xoáy tṛn nỗi nhớ

Khi Anh đến bên Em
Sông một ḍng cuộn chảy
Thác ngầm sôi gầm réo
Khao khát vỗ đôi bờ...

Khi Em giận, Em hờn
Mây giăng đầy phía núi
Khiến ḷng Anh bối rối
Lo cơn mưa dầm dề...

T́nh yêu thật lạ kỳ
Muôn lời không biết nói
Khi Anh cầm tay Em
T́nh yêu thành khúc hát
Th́ thầm trên đôi môi ..

Hà nội 11/1980


17. XIN ĐỪNG QUÊN NĂM THÁNG SAU LƯNG



Từ chiến trường về
Sau ba lô tôi là cây đàn gỗ
Hành trang theo tiếp cuộc đời
Là những trang sách cũ .. ..
Tôi nâng niu, gom lại tháng năm trôi !

Từ chiến trường về
Sau ba lô tôi là những trang thơ
Trang thơ ấy chứa đầy ước mơ
Bạn bè tôi - một thời khao khát
Mong ngày b́nh yên, ta lại cùng tới trường !

Niềm ước đó - nay đă thành gió núi th́ thầm
Đă thành sương sa, đă thành khói hương !
Niềm ước đó - nay đă thành kư ức
Sau vai tôi, đâu chiếc balô xanh..

Niềm ước đó nay đă thành bia khắc trùng trùng
Đă thành rêu phong, đă thành hư không !
Niềm ước đó - sau vai tôi trĩu nặng
Nên bài thơ viết măi không nên lời !

Và từ đó, trong từng bước chân cuộc đời
Bên tai tôi, luôn vang vọng lời tháng năm
Giọt xăng nào cháy thành áo cơm
Giọt dầu nào thắp lên hạnh phúc
Xin đừng quên - đừng quên..
Năm tháng sau lưng ḿnh !


Hà nội 19/01/2000
Kiều Anh Hương

18. NGƯỜI MẸ TRẺ TRONG BỆNH VIỆN



Người mẹ trẻ ẵm con đi bệnh viện
Hai hốc mắt trũng sâu
Giữa pḥng đợi... ầu ơ ... tiếng khóc
Tiếng khóc ru đợi ai về ...

Tôi bỗng gặp trong sâu thẳm mắt buồn
Chút thơ trẻ vô tư c̣n hằn vết...
Chợt nhớ những ngày giặc giă
Chợt hiểu bao ngày anh phải xa em

Và ḷng ta càng hiểu Mẹ nhiều hơn,
Những tháng năm, khi c̣n thơ bé
Cơn sốt bất ngờ, rung hầm sâu địa đạo
Mẹ vẫn một ḿnh canh đợi mặt trời lên ...

Hà nội tháng 09/1992



19. HAI MẶT CON ĐƯỜNG - HAI MẶT CUỘC ĐỜI


Mặt A:

B́nh minh trong vắt chim ca
Nắng đan bóng lá cài hoa sân trường
Tinh khôi màu áo học đường
Hoà âm-Tiếng trẻ dạo chương-Một ngày...

áo em trinh trắng nhẹ bay
Mặt đường ngỡ giấc mơ say.. Mặt đường !


Mặt B:

Hoàng hôn ập xuống vội vàng
Bóng "con nai lạc " đêm ngàn đó sao ?
Cuối đường rền rĩ nhạc rao
Hương cà phê trộn, phấn đào...bán mua...
C̣n đâu yên ả phố thơ
C̣n đâu...băo dập giấc mơ em rồi
C̣n đâu bóng một ngày vui
Mặt đường đẫm lệ - hoa rơi - mặt đường !


Đường Nguyễn Du – Thành phố HCM
đêm 31/10/1991
Kiều Anh Hương

20. ĐĂ CÓ MỘT MÙA XUÂN...
Thân tăng Mây



Đă có một mùa xuân như thế
ở làng Mơ Táo
Anh đứng đợi trong vườn gió lặng
Nghe hơi thở mùa đông dần qua ....

Em ngồi chấm lại thời gian
Đáp án nào ta từng trăn trở ?
Khi cuộc đời vẫn là ẩn số
Phép nhân luôn nằm kề phép chia ..

Đừng so đo đếm lại hành trang
Màu phai bạc, áo một thời chiến trận
Anh chẳng giống những chàng trai lối phố
Tấm áo này, sương gió quá đi thôi ..

Chẳng dại ǵ cộng thêm gian nan
Nên em đặt dấu trừ lên trước
Ngai ngái xanh, da một thời sốt rét
Dẫu thương nhiều cũng chẳng thể sẻ chia ..

Chẳng dại ǵ nhân thêm nắng mưa
Làng mơ táo đang dâng hương, phất lộc
Mơm mởn lá xoè tay ôm chồi biếc
Dẫu ngậm ngùi thương lắm gió sương ơi !
...

Anh lặng thầm giă biệt lối ṃn xưa,
Giă biệt ngơ quen làng mơ táo ..
Có c̣n chi để mà thế chấp
Trái tim này " chẳng đáng ǵ đâu " ! (1 )

Dẫu bạc rồi, trót nhuộm màu mây
Nhưng áo lính vẫn xanh không thể khác !

Hà nội - Xuân 2001
---------------
(1) : Lời một người con gái




21. TẤM HUÂN CHƯƠNG
Kính tặng vợ !


A. Khúc Bi


Buồn t́nh, thương tấm huân chương
Treo lên vợ giận, biết đường nào xoay
Mười năm - đâu phải một ngày
Bom rơi đạn nổ, xương dày, máu vơi…

Vậy mà :
Treo lên, họ cũng cười
Dấu đi ai biết một đời truân chiên..
Thôi đành – Tủ nhỏ - Chưng nghiêng
Buồn-Vui, thành nỗi niềm riêng
Khép hờ !


B. Khúc tráng


Tấm huân chương
Năm Một-Chín-Bảy-Lăm
Khắc dấu một thời trận mạc
Cha đă đổi bằng tuổi thanh xuân
Không để lấy những lầu son gác tía ...

Tấm huân chương
Năm Một-Chín-Bảy-Lăm
Được khắc bằng xương bằng máu ...
Cha nhận được sau bao trận đánh
Không để lấy ánh hào quang vào đời ...

Tấm huân chương
Năm Một-Chín-Bảy-Lăm
Không đổi được áo cơm cho con thời hậu chiến
Mẹ rất buồn... nên tóc cha sớm bạc
Thương các con chưa bằng chị, bằng anh

Tấm huân chương
Năm Một-Chín-Bảy-Lăm
Từng lặng lẽ, âm thầm, ẩn sau tủ nhỏ
Là nội lực cho cha vượt khó
Hướng về tương lai ...

Và ..
Năm 2000 đến thật rồi kia !
Con chợt thấy trên ngực cha lấp lánh
Tấm huân chương cuộc đời
Được sơn lại bằng mồ hôi, nước mắt
Bằng trái tim kiêu hănh làm người ...

Tấm huân chương
Năm Một-Chín-Bảy-Lăm
Cha lại tự hào đeo lên trước ngực
Con cứ cười ...
Nhưng mẹ thầm lau nước mắt
Nhớ một thời khốn khó sau lưng ...

Ôi, những tấm huân chương ..
Sẽ măi măi chói ngời cùng năm tháng
Con sẽ nhận ra dáng h́nh
Một thời oanh liệt
Cha từng dấu sâu dưới đáy balô ...

Hà nội 01/2000
Kiều Anh Hương

22. LÀNG HÀ NỘI



Hoàng hôn qua sông Tô
Chiều buông xuống làn sương quần tụ
Trong khói lam, bàn chân anh bỡ ngỡ
đặt lên đất Trung - Hoà.

Làng.
Những ư niệm về không gian, thời gian
Hơi ấm toả dọc dài theo lối ngơ
Những mái nhà hiền như ư Phật
Cong cong tựa cánh cung thần
Dương trên thành quách rêu phong.
Giọt mưa ngh́n năm xói ṃn tượng đá
Để làng cứ sinh sôi
Để con cháu đời đời quần tụ ..

Anh đi trên những con đường nhỏ xinh
Viên gạch nào là nơi bắt đầu một t́nh yêu đôi lứa ?
Nơi ông bà ta xưa đưa nhau về nhóm lửa
Lựa gió, t́m phương dựng nhà
Để tháng năm đi qua
Để t́nh yêu sinh sôi
Để con đường làng cứ rộng dài thêm măi
Để bây giờ anh đi t́m em
Lắt léo sau bao ngơ đẹp
Bâng khuâng những ư niệm về làng ..

Làng.
Vơng nhà ai kẽo kẹt gần xa
Lích chích, lanh chanh, tiếng gà gọi mẹ
Tiếng bước chân trâu gơ đều trên nền gạch
Đủng đỉnh về cuối ngơ sâu ?

Tường nhà ai vôi mới trắng tinh ?
Hàng cau đang trổ buồng chạm ngơ !
Ngọn trầu xanh chờm qua vách dậu ?
Cô bé nhà bên đang thêu hoa,
Cho chiếc áo cưới đợi ngày lửa thắm !
ánh trăng tơ non mơn mởn giữa trời ?

Làng ơi !

Sân đ́nh, bến nước, cây đa
Bờ tre ngọn gió la đà tiếng ru
Vẳng nghe tiếng hạc hoang sơ
Vỗ từ đất, thuở xa xưa .. hăy c̣n ?

Làng ơi !

Bóngthời gian đổ dưới sân
Bóng lang sau mỗi hừng đông xanh ŕ
Cánh chim nhớ tổ t́m về
Làng như một tấm nôi ru .. trọn đời !

Hà nội tháng 10/1980
Kiều Anh Hương